Mobil versiya
Avropa Ukrayna üçün birgə müdafiə təşəbbüslərini gücləndirməyə çalışır
Tarix: 29-08-2025 | Saat: 14:28
Bölmə:Özəl | çapa göndər

Avropa Ukrayna üçün birgə müdafiə təşəbbüslərini gücləndirməyə çalışır

Aİ və onun aparıcı ölkələri Ukraynada davamlı sülh üçün həm muxtar, həm də ABŞ və NATO ilə əlaqələndirilmiş təşəbbüsləri sürətləndirmək istəyir.
Avropa İttifaqı (Aİ) və onun aparıcı üzvləri iyulun 1-dən sədrliyə başlayan Danimarkanın ev sahibliyi ilə “Gymnich” formatında iki gün ardıcıl qeyri-rəsmi görüşlər keçirirlər.

Kopenhagendə keçirilən birinci sessiyada Avropa İttifaqına üzv ölkələrin müdafiə nazirləri iştirak edib, Ukraynada son vaxtlar sürətləndirilmiş sülh səyləri və müharibədən sonrakı təhlükəsizliyin təminatı danışıqları çərçivəsində ABŞ və NATO ilə koordinasiya, eləcə də muxtar müdafiə sənayesi təşəbbüsləri müzakirə edilib. Onlar da Rusiyaya təzyiqləri artırmağa çalışırlar.

Aİ-nin müdafiə və xarici işlər nazirləri iyulun 1-dən Aİ-yə sədrlik edən Danimarkanın ev sahibliyi ilə “Gymnich” formatında qeyri-rəsmi görüşlərdə ardıcıl iki gündür bir araya gəlir.

Aİ ölkələrinin müdafiə nazirləri əvvəlcə Kopenhagendə “Aİ-nin Ukraynaya hərbi dəstəyi” adlı sessiyaya toplaşıblar.

Aİ-nin Ukraynadakı qaynar hərbi və diplomatik inkişafının hökm sürdüyü yay tətilindən sonra ilk dəfə üz-üzə görüşən nazirlər, Aİ-nin Ukraynaya müharibə zamanı hərbi dəstəyini və müharibədən sonrakı dövrdə təmin ediləcək təhlükəsizlik zəmanətlərini müzakirə edəcəklər.

NATO-nun bu yaxınlarda inkişaf etdirdiyi yeni dəstək mexanizmləri və Aİ-nin öz müdafiə istehsalını gücləndirmək məqsədləri əsas diqqət mərkəzindədir.

Görüşün beynəlxalq konteksti avqustun 18-də Vaşinqtonda keçirilən ABŞ-Aİ-NATO üçtərəfli sammitində qəbul edilmiş qərarlara əsaslanır.

5-ci maddəyə oxşar təhlükəsizlik təminatları
Bu sammitdə tərəflər NATO Müqaviləsinin 5-ci maddəsinə bənzər Ukrayna üçün təhlükəsizlik təminatlarının yaradılması barədə razılığa gəliblər.

Bu təhlükəsizlik çətiri Ukraynanın müharibəni qazandıqdan sonra üzləşə biləcəyi yeni təhdidlərə qarşı birbaşa ABŞ-ın iştirakı ilə qarşısının alınması mexanizminin yaradılmasını nəzərdə tutur.

Kopenhagen iclasında çıxış edən Aİ-nin Xarici İşlər və Təhlükəsizlik Siyasəti üzrə Ali Nümayəndəsi Kaja Kallas bəyan edib ki, Aİ-nin təhlükəsizlik zəmanətləri Ukrayna silahlı qüvvələrinin təlim missiyasını və müdafiə sənayesini dəstəkləyəcək. Bu məsələ ilə bağlı müzakirələr davam edirdi və qərar üzv dövlətlər verəcəkdi.

NATO-nun baş katibi Mark Rutte avqustun 22-də Kiyevdə bəyan edib ki, Ukrayna, ABŞ və Avropa İttifaqı Ukrayna üçün təhlükəsizlik zəmanətlərinin Rusiyanın bir daha heç vaxt hücum edə bilməyəcəyi səviyyədə olmasını təmin etmək üçün birgə işə başlayıb.

"PURL" təşəbbüsü
NATO-nun “Prioritetli Ukrayna Ehtiyaclar Siyahısı” (PURL) təşəbbüsü müttəfiq ölkələri ABŞ istehsalı olan silah və sursatları öz sahibliklərindən birbaşa Ukraynaya köçürməyə təşviq edir. İndiyədək Aİ ölkələri Almaniya, Hollandiya və Danimarka bu çərçivədə ümumilikdə təxminən 500 milyon dollarlıq hərbi yardım vəd edib.

Aİ mənbələrinin məlumatına görə, bu məbləğ yaxın həftələrdə arta bilər. Brüsseldəki diplomatların sözlərinə görə, NATO daxilində bu yardım planının davamlılığı ilə bağlı geniş razılıq var.

"TƏHLÜKƏSİZ" Təşəbbüsü
Bu arada, Aİ öz müdafiə istehsalını mərkəzsizləşdirmək üçün inkişaf etdirdiyi "Avropa üçün Təhlükəsizlik Fəaliyyəti (SAFE)" təşəbbüsü ilə 150 ​​milyard avroya qədər kredit hovuzu yaratmağı hədəfləyir. Təşəbbüs Aİ daxilində birgə istehsal və tədarükləri təşviq edir.

İndiyə qədər Fransa, İtaliya, İspaniya, Belçika, Polşa, Bolqarıstan, Xorvatiya, Çexiya, Estoniya, Finlandiya, Macarıstan, Latviya, Litva, Portuqaliya, Rumıniya, Slovakiya, Yunanıstan və Cənubi Kipr Rum Administrasiyası (GCASC) bu kredit mexanizmi üçün müraciət etmək niyyətlərini bildiriblər.

Kiyevə hücum Brüsseldə siyasi reaksiyaya səbəb olub
Vaşinqton sammitindən sonra Aİ liderləri həm ABŞ-ın razılaşdırdığı diplomatik prosesdə, həm də birgə təşəbbüslərdə və təhlükəsizlik zəmanətlərində iştirak etmək istəyini gücləndirdilər.

Dünən Rusiyanın Kiyevə hücumunda Aİ ofisinə dəyən ziyan Brüsseldəki tonu daha da sərtləşdirib.

Aİ liderləri Rusiyanın “masa arxasında oturmalı” və Avropanın təhlükəsizliyinə zəmanət verilməli olduğu mesajında ​​birləşdilər.

Avropa İttifaqı Komissiyasının sədri Ursula fon der Leyen mesajını çatdırmaq üçün ABŞ prezidenti Donald Trampla telefon danışığı apardığını açıqlayıb.

“Amerikanın iştirakı Avropa paytaxtları üçün çox vacibdir”
Brüsseldə yerləşən Wilfried Martens Avropa Araşdırmaları Mərkəzinin müdafiə üzrə eksperti İonela Maria Ciolan Anadolu Agentliyinin müxbirinə deyib ki, NATO Sammitindən sonra transatlantik əlaqələrdə nisbətən yaxşılaşma var, lakin avropalılar ABŞ-dan tam arxayınlaşmırlar.

Ciolan qeyd edib ki, Donald Tramp administrasiyası Ukraynanın NATO-ya üzvlüyünə qarşı çıxmaqda davam edir, lakin Vaşinqtonun Kiyev üçün “5-ci maddə kimi” təhlükəsizlik zəmanətləri üzərində çalışdığını bildirib.

Ciolan vurğulayıb ki, bu, müttəfiqləri birbaşa hərbi müdaxiləyə məcbur etmir, əksinə, hücuma məruz qalan ölkənin zəruri hesab edilən bütün vasitələrlə dəstəklənməsini tələb edir.

Müdafiə eksperti Ciolan da deyib: “Bu kontekstdə ABŞ Ukraynaya kəşfiyyat, kəşfiyyat-nəzarət, komanda-nəzarət funksiyaları və hətta təmin edir.

aia.az
Tərcümə şöbəsi



Məlumatlanmaq üçün Facebook səhifəmizi


Xəbəri paylaş


Digər xəbərlər



Xəbərə şərh yaz
Ad və soyad:*
E-Mail:
Şərhiniz:
Kodu yazın: *
yenilə, əgər kod görünmürsə
29-08-2025