Kamran Musayev — Ağbabanın dünyaya bəxş etdiyi "Şəfa və Qürur" dastanı
Tarix: 01-05-2026 | Saat: 17:55
Bölmə:Özəl / Yazar3 | çapa göndər
Ağbaba mahalı Azərbaycanın tarixinə təkcə keçilməz dağları, sərt aşırımları və məğrur qalaları ilə deyil, həm də o dağların vüqarını öz zəkasında daşıyan böyük şəxsiyyətləri ilə həkk olunub. Bu ulu torpağın yetirdiyi hər bir övlad, taleyin yazısı ilə harada yaşamasından asılı olmayaraq, öz kökünə, elinə və mənəviyyatına sadiq qalmağı bacarıb. "101 Ağbabalı" silsiləsinin növbəti qəhrəmanı da məhz belə şəxsiyyətlərdən biridir – adı Azərbaycan tibb elminin müasir tarixinə "ilklərin müəllifi" kimi yazılan, on minlərlə insanın döyünən ürəyinə ümid çırağı yandıran, dünya şöhrətli ürək-damar cərrahı, professor Kamran Musayev.
Kamran həkimin həyat yolu bir eloğlumuzun uzaq Göllü kəndindən başlayıb dünyanın ən nüfuzlu tibb mərkəzlərinə, Kembricin "Görkəmli ziyalılar" siyahısına və xalqın sonsuz sevgisinə uzanan şərəfli bir dastandır. O, təkcə neştəri ilə möcüzələr yaradan bir cərrah deyil, həm də Ağbaba insanına xas olan o təmkinliyi, təvazökarlığı və dərin zəkanı özündə birləşdirən əsl ziyalı nümunəsidir. Azərbaycanda süni ürək köçürülməsi kimi ən mürəkkəb əməliyyatlara imza atarkən belə, onun ruhunun bir küncündə həmişə o qədim mahalın saflığı və doğma Göllü kəndinin xatirələri yaşamışdır.
Gəlin, müasir tibbin bu zirvə isminin – professor Kamran Musayevin həyat və fəaliyyət salnaməsinə, onun ağrılı-acılı, lakin bir o qədər də qürurverici uğur yoluna birlikdə nəzər salaq.
Kamran Musayevin uşaqlıq illəri Ağbabanın ən mənzərəli guşələrindən biri olan Göllü kəndində, Arpa çayının zümzüməsi və alp çəmənliklərinin ətri içində keçib. Onun xarakterindəki o sarsılmaz təmkin və mənəvi təmizlik, məhz o uca dağların saflığından süzülüb gəlib. O zamanlar balaca Kamran üçün dünya Göllünün büllur bulaqlarından, babalarından eşitdiyi dastanlardan və hər səhər pəncərəsindən boylanan dağ zirvələrindən ibarət idi. Ağbaba onun üçün sadəcə bir coğrafiya deyil, bir "dağ vüqarı" məktəbi idi – dürüstlük, sözə və anda sədaqət dərslərini o, ilk dəfə bu yaylaqlarda almışdı.
Lakin 1980-ci illərin sonunda bu cənnət məkana qara buludlar çökdü. 1988-1989-cu illərin amansız deportasiyası 15-16 yaşlı bir gəncin – gələcək böyük alimin yaddaşına silinməz ağrılarla həkk olundu. Doğma yurdundan, ata-baba ocağından, uşaqlıq xatirələrinin məskəni olan o Göllü kəndindən zorla qoparılmaq Kamranın qəlbində böyük bir boşluq yaratdı. Lakin bu ağrı onu sındırmadı, əksinə, daha da bərkitdi. O, Bakıya bir köçkün gənc kimi gəlsə də, ruhunda o dağların inadkarlığını və ucalığını daşıyırdı.
Bakının qaynar həyatı, paytaxt mühiti Kamran Musayevi öz ağuşuna alsa da, onun ruhu həmişə o sərhədlərin o tayında – Arpa çayının sahilində qaldı. O, Bakıda kimya-biologiya təmayüllü məktəbi qızıl medalla bitirərkən də, Tibb Universitetinin auditoriyalarında gecələyərkən də xəyalən həmişə Ağbabanın dumanlı dağlarında idi. Professorun bu gün bəzən saatlarla davam edən ən mürəkkəb ürək əməliyyatlarında göstərdiyi o fövqəladə dözüm və diqqət, bəlkə də elə o uca alp çəmənliklərindən aldığı enerjinin təzahürüdür.
Kamran Musayev üçün anda sədaqət sadəcə bir həkimin Hippokrat andı deyil, həm də bir azərbaycanlının öz torpağına, keçmişinə və gələcəyinə verdiyi mənəvi vəddir. O, ən yüksək zirvələri fəth edəndə, dünyaca məşhur klinikalardan təkliflər alanda belə tərəddüd etmədən Vətənə qayıtmağı seçdi. Çünki o, xəyalən ayrılmadığı o uca dağlara, o saflığa söz vermişdi: hara getsə də, harada olsa da, öz elinin adını uca tutacaq, insanlara şəfa paylayacaq.
Onun hər bir uğuru, əslində, Göllü kəndinin bir qələbəsidir. Bu gün minlərlə insanın döyünən ürəyi həm də o dağların saflığının, professorun ruhundakı o tükənməz Ağbaba sevgisinin əks-sədasıdır. O, Bakının mərkəzində yaşayan, lakin hər nəfəsində Arpa çayının sərinliyini duyan, qəlbi Ağbaba ilə döyünən böyük eloğlumuzdur.
1992-ci ildə Azərbaycan Tibb Universitetinin ən perspektivli tələbələrindən biri kimi Türkiyəyə yola düşəndə, Kamran Musayevin çantasında cəmi bir neçə kitab, qəlbində isə Ağbaba dağları qədər böyük arzuları vardı. O, Türkiyənin tibb sahəsində "məbəd" hesab olunan İstanbul Universitetinin İstanbul Tibb Fakültəsinə (məşhur "Çapa"ya) qədəm qoyanda, artıq bir hədəfi dəqiqləşdirmişdi: Tibbin ən çətin, ən məsuliyyətli və ən "ürəkli" sahəsində zirvəyə ucalmaq.
İstanbulun o mürəkkəb və qaynar mühitində bir köçkün gəncin özünü təsdiq etməsi asan deyildi. Lakin Kamran Musayev üçün gecə ilə gündüzün fərqi yox idi. O, kitabxanaların tozlu rəflərindən tutmuş, əməliyyatxanaların gərgin havasına qədər hər yerdə elm öyrənirdi. 1996-cı ildə ali təhsilini uğurla bitirib, Türkiyənin ən çətin imtahanlarından sayılan TUS-u (Tıpta Uzmanlık Sınavı) fəth edərək Cərrahpaşa Tibb Fakültəsində rezidenturaya başlaması, onun "istedadlar içində seçilmiş" olduğunu bir daha sübut etdi.
Cərrahpaşadakı illər onun üçün əsl cərrahlıq məktəbi oldu. Professorun o dövrdəki müəllimləri və həmkarları onu belə xatırlayır: "O, sadəcə oxumurdu, o, ürəyin dilini öyrənirdi." Hər bir kəsik, hər bir tikiş onun üçün minlərlə insanın həyatına gedən yol idi. O, Türkiyənin Florence Nightingale xəstəxanası kimi nüfuzlu mərkəzlərində çalışarkən, hələ gənc bir mütəxəssis olmasına baxmayaraq, öz soyuqqanlılığı və dəqiqliyi ilə seçilirdi.
İstanbuldan açılan bu pəncərə onu daha uzaqlara – dünya tibbinin intellektual mərkəzlərinə apardı. Kamran Musayev okeanın o tayında, ABŞ-ın və dünyanın bir nömrəli tibb mərkəzi sayılan Mayo Klinikada (Mayo Clinic) və İngiltərənin ürək cərrahiyyəsi üzrə əfsanəvi ocağı Royal Brampton və Harefield Hospitalında ən müasir texnologiyaları mənimsədi.
Bu beynəlxalq mühitdə o, təkcə yeni metodlar öyrənmirdi, həm də Azərbaycanın intellektual potensialını nümayiş etdirirdi. İngilis və amerikan professorlarının heyranlıqla izlədiyi bu ağbabalı gənc, əslində bir həqiqəti sübut edirdi: Zəka və zəhmət birləşəndə sərhədlər yox olur. Onun Kembric tərəfindən "XXI əsrin görkəmli ziyalıları" siyahısına daxil edilməsi, məhz bu illərdə qoyulan fundamentin üzərində ucalan bir bina idi.
O, İstanbulun "Çapa" və "Cərrahpaşa" ocaqlarından topladığı elmi yükü, Londonun və Amerikanın texnoloji təcrübəsi ilə yoğuraraq bütöv bir mütəxəssis kimi formalaşdı. Lakin hara getsə də, hansı zirvədə dayansa da, o pəncərədən baxanda həmişə bir mənzərəni görürdü: Vətənini və yarımçıq qalmış uşaqlığının yurdu olan Ağbabanı. Məhz bu sevgi onu bütün parlaq xarici təkliflərdən imtina edib Bakıya – öz millətinə xidmətə gətirən əsas qüvvə oldu.
Professor Kamran Musayevin cərrah bıçağı nə qədər kəskin və dəqiqdirsə, bir müəllim və insan kimi ürəyi də bir o qədər geniş və həssasdır. Onun həkim-müəllim sintezindəki o bənzərsiz insanlıq fəlsəfəsinin kökləri sadəcə oxuduğu kitablarda deyil, həm də mənsub olduğu ulu soydadır. O, təkcə bir elm adamı deyil, həm də Göllü kəndinin o məşhur ağalarından, bəylərindən süzülüb gələn bir nəcabətin müasir daşıyıcısıdır.
Kamran müəllimin xarakterindəki o sarsılmaz dik duruş, təmkin və əzəmət Ağbabanın dağlarından, babalarının mərdlik məktəbindən miras qalıb. O, əfsanəvi Qaçaq Yusifin həmkəndlisidir; o Yusif ki, zülmə boyun əyməyən, mərdliyi ilə dastanlar yazan bir qəhrəman idi. Professorun hər bir hərəkətində, həmkarları və tələbələri ilə rəftarında o qədim Göllü ağalarının bəylik vüqarı hiss olunur. Bu, təkəbbür deyil, əksinə, əsilzadəliyə xas olan bir təvazökarlıq və əliaçıqlıqdır. O, neştəri ilə xəstəsinə həyat verəndə sanki babalarından qalan o "yoxsulun əlindən tutmaq, darda qalana kömək etmək" vəsiyyətini yerinə yetirir.
Professor üçün tələbə yetişdirmək sadəcə anatomiyanı və ya cərrahi texnikaları öyrətmək deyil. O, gənc nəsillərə hər şeydən əvvəl "İnsan olmağı" və "Andına sadiq qalmağı" aşılayır. Onun mühazirələrində və əməliyyat otağındakı nəsihətlərində bir Ağbaba ağsaqqalının hikməti gizlənib. Tələbələri onun əllərindəki o qeyri-adi dəqiqliyi izləyərkən, həm də bir insanın öz işinə, öz millətinə necə sonsuz sevgi ilə bağlandığını görürlər.
"Həqiqi cərrahın əlləri soyuqqanlı, ürəyi isə alovlu olmalıdır," – deyən professor, əslində gənc həmkarlarına bir ömürlük həyat fəlsəfəsi təqdim edir.
Kamran Musayev hər bir uğuru ilə sübut edir ki, əsl ağalıq və bəylik – nəcabəti xalqın rifahına, elmin inkişafına sərf etməkdir. Onun yaratdığı məktəb təkcə kardiocərrahlar yetişdirmir, həm də Azərbaycanın intellektual elitasını formalaşdırır. O, gənc həkimlərə bir zamanlar babalarının ocağında gördüyü o mərdlik dərslərini müasir tibbin dili ilə izah edir: "Düz ol, dürüst ol və hər zaman ən çətin yolu – həqiqət yolunu seç."
Onun mirası təkcə yazdığı elmi məqalələr, icra etdiyi minlərlə əməliyyat deyil; onun ən böyük mirası Azərbaycan tibbinə gətirdiyi o təmiz, saflıqla yoğrulmuş Ağbaba ruhudur. Qaçaq Yusiflərin mərdliyi, Göllü ağalarının nəcabəti professor Kamran Musayevin simasında müasir dövrün elm fədaisi kimi yenidən canlanır və gələcək nəsillər üçün sönməz bir mayaka çevrilir.
Professor Kamran Musayevin elmi fəaliyyəti, sadəcə xəstəxana divarları arasında qalan təcrübə deyil, Azərbaycanın müasir kardiocərrahiyyə məktəbinin ruhu və sarsılmaz təməlidir. Onun elmi irsi quru rəqəmlərdən, soyuq statistikadan ibarət deyil; bu irsin hər bir sətri, hər bir nöqtəsi bir insanın həyata tutunma hekayəsidir. O, dünya tibb elminin nəbzini tutan, onun hara və necə inkişaf edəcəyini duyan azsaylı uzaqgörən alimlərimizdən biri kimi adını tarixə həkk edib.
Onun elmi əsərlərinin coğrafiyası Ağbaba yaylaqları kimi geniş və hüdudsuzdur. Professorun iki yüzdən çox elmi məqaləsi "PubMed" və "Scopus" kimi dünyanın ən mötəbər tibb xəzinələrində çap olunaraq beynəlxalq elmi dövriyyəyə daxil olub. Bu gün dünyanın hər hansı bir nöqtəsində gənc bir cərrah çətin bir əməliyyat qarşısında duranda, Kamran Musayevin elmi qənaətlərini və tədqiqatlarını özünə yol xəritəsi seçir. Amerika və Avropanın ən nüfuzlu ürək-damar cərrahiyyəsi qurumlarının kürsülərindən etdiyi məruzələr isə əslində Azərbaycan zəkasının dünyaya nümayişi idi. O, bu mötəbər tribunlarda təkcə bir alim kimi deyil, bütöv bir ölkənin elmi potensialının elçisi kimi çıxış edərək milli təbabətimizi beynəlxalq müstəviyə qaldırıb.
Professor Musayev üçün tibb donub qalmış bir qaydalar toplusu deyil, daim yenilənən bir möcüzədir. Onun elmi yaradıcılığının şah damarını təşkil edən "klinik innovasiya" anlayışı, onu sadəcə mövcud metodların icraçısı deyil, həm də yeni yanaşmaların yaradıcısı kimi tanıdıb. Aorta cərrahiyyəsində tətbiq etdiyi mürəkkəb rekonstruktiv üsullar və minimal invaziv texnologiyalar sayəsində o, ürək əməliyyatlarını daha az ağrılı, daha sürətli və daha ümidli bir mərhələyə çatdırıb. Azərbaycanda süni ürək cihazlarının tətbiqi və gələcəkdə icra olunacaq ürək transplantasiyaları üçün qoyduğu elmi-nəzəri təməllər isə onun sabahın tibbinə baxan uzaqgörənliyinin parlaq nümunəsidir.
Bu zəngin elmi irs həm də onun yetişdirdiyi kadrlarda — "canlı kitablarında" yaşayır. O, onlarla fəlsəfə və elmlər doktorunun yoluna işıq tutan bir mayak, gənc nəslin ən etibarlı bələdçisidir. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyasının ekspert şurasına rəhbərlik etməsi isə onun bir alim kimi elmin saflığına, keyfiyyətinə və beynəlxalq standartlara verdiyi dəyərin ən ali göstəricisidir. O, bu məsuliyyətli vəzifədə tibb elminin saflığının əsas keşikçilərindən biri kimi çıxış edir.
Onun elmi yolunun ən parlaq zirvələrindən biri də 2009-cu ildən bəri mütəmadi olaraq keçirilən "Bakı Ürək Günləri" beynəlxalq konqresidir. Bu mötəbər platforma vasitəsilə Kamran Musayev dünya tibb elminin elitasını Bakıya toplayaraq, şəhərimizi ürək döyüntülərinin və elmi yeniliklərin müzakirə olunduğu qlobal bir mərkəzə çevirib. Bu, sadəcə bir elmi tədbir deyil, Azərbaycanın intellektual gücünü yüksəldən strateji bir layihədir.
Kamran Musayevin həyat yoluna nəzər salanda bəlli olur ki, bəzi insanlar dünyaya xüsusi bir missiya ilə – qurmaq, yaşatmaq və ümid olmaq üçün gəlirlər. Onun dünyaya gəlişi, Ağbaba dağlarının o sarsılmaz vüqarını müasir tibbin ən incə nöqtələrinə daşımaq, bir millətin sağlamlıq taleyində dönüş nöqtəsi olmaq missiyasını daşıyırdı.
Onun üçün həyatda ən böyük mərtəbə professor adı, baş həkim vəzifəsi və ya dövlət təltifləri deyil. Kamran Musayev harada olursa olsun, hansı uca kürsüdə dayanırsa dayansın, hər şeydən öncə "Ağbabalı Kamran" saflığını və "İnsanlıq" ucalığını qorumağı bacarmışdır. Onun fəlsəfəsində ən yüksək titul – insanın öz vicdanı qarşısında verdiyi hesabatdır.
O, minlərlə insanın ürəyinə toxunarkən, onlara sadəcə bir pasiyent kimi deyil, bir can, bir ümid kimi yanaşır. Onun otağının qapısı hər kəsə – ən sadə kəndlidən tutmuş ən nüfuzlu dövlət xadiminə qədər eyni səmimiyyətlə açılır. Bu, Göllü bəylərindən qalan o qədim "el adamı" olmaq mədəniyyətinin müasir təzahürüdür.
Kamran Musayevin cəmiyyətdəki rolu sadəcə bir cərrahın fəaliyyəti ilə məhdudlaşmır. O, bu gün Azərbaycanda "milli güvən" rəmzidir. İnsanlar "Kamran həkim buradadırsa, demək çarə var" deyirlərsə, bu, illərin zəhməti və sarsılmaz dürüstlüyü ilə qazanılmış ən böyük mənəvi sərvətdir. O, cəmiyyətdə intellektual elitanın siması olmaqla yanaşı, həm də mənəvi dəyərlərin keşiyində duran bir ağsaqqal missiyasını yerinə yetirir.
Professorun həyat fəlsəfəsinin ana xətti "Sədaqət" üzərində qurulub:
• Torpağa sədaqət: Doğma Ağbaba yurdunun xatirəsini hər addımda yaşatması.
• Peşəyə sədaqət: Neştəri heç vaxt ticari maraqlara deyil, yalnız və yalnız həyat xilasına xidmət etdirməsi.
• Xalqa sədaqət: Dünyanın ən parlaq şəhərlərində yaşamaq imkanı varkən, öz millətinin dərdinə yanmağı seçməsi.
Kamran Musayev üçün uğur – icra etdiyi mürəkkəb əməliyyatların sayı deyil, o əməliyyatlardan sonra yenidən döyünməyə başlayan ürəklərin ritmidir. Onun dünyadakı missiyası, sönməkdə olan həyat çıraqlarını yenidən alovlandırmaq və bu xeyirxahlıq yolunda yeni nəsil "ürək fədailəri" yetişdirməkdir.
Bəzən elə insanlar olur ki, onların ömür dastanını yazmağa çalışanda sözlər sanki kiçilir, ən bəlağətli cümlələr belə o şəxsiyyətin ucalığı qarşısında rəngini itirib solğunlaşır. Nə qədər yazsaq da, nə qədər vəsf etsək də, içimizdə bir "çatışmazlıq" hissi qalır. Çünki Kamran Musayev sadəcə bir alim, bir professor və ya mahir bir cərrah deyil; o, bütöv bir coğrafiyanın — Ağbaba və Şörəyelin mənəvi pasportu, o torpaqların dünyaya açılan üzüdür.
Bizim camaat qədirbiləndir, halalı haramdan, saxtanı səmimidən ayırmağı yaxşı bilir. Bir ağbaballının, bir şörəyellinin gözlərində professorun adı çəkiləndə yaranan o "qəribə işığı" duymaq hər kəsin hünəri deyil. O işıq minlərlə insanın köksündə dayanan ürəyi yenidən döyündürən "qızıl əllərə" olan minnətdarlıqdır. O işıq, ən uca zirvələri fəth edəndə belə, öz kökünü — o təmiz dağ havasını, Arpa çayının zümzüməsini, alp çəmənliklərinin ətrini unutmayan bir eloğluna duyulan sarsılmaz inamdır.
Bir ağbabalının, bir şörəyellinin fəxrlə, sinəsini gərərək "Mən Kamran Musayevin həmyerlisiyəm!" deməsi, əslində kürəyini o uca dağlara söykəməsi deməkdir. Bu, sözlə ifadə edilə bilməyəcək qədər dərin, yalnız qəlblə duyula biləcək bir duyğudur. Bir alimin öz ömrü ilə bütöv bir mahalın mənəvi xəritəsini yenidən cızması, el-obasının adını dünyanın ən mötəbər kürsülərinə daşıması ən böyük vətən sevdası deyilmi?
Bu sətirlər bəlkə də Kmaranı tanıyan, sevən, onunla fəxr edən sadə və saf bir ağbabalını yenə tam qane etməyəcək. Çünki o ağbabalının qəlbindəki Kamran Musayev obrazı o qədər uca və əzizdir ki, kağız bu sevginin ağırlığını daşımaqda acizdir. Lakin bilin ki, onun adı gələndə üzlərdə yaranan o nurlu təbəssüm sübut edir: Kamran Musayev — Ağbabanın dünyaya bəxş etdiyi "Şəfa və Qürur" dastanıdır. Bu dastan hələ çox yazılacaq... Və bu dastanı yazan təkcə cərrah neştəri deyil, o neştəri tutan əlin arxasındakı böyük, təmiz və vəfalı bir Azərbaycan ürəyidir.
P.S. Kamran müəllim kimi bir şəxsiyyət haqqında yazanda isə insanın qələmi istər-istəməz bədiiləşir; çünki onun həyatı özü bir poemadır – dözümün, zəkanın və vəfanın poeması.
Ağbabanın dumanından nur alan,
Nəsillərin yaddaşına yol salan,
Neştəriylə şəfa verib ucalan,
Əllərində həyat açan gül var, dost,
Adın gəlcək fəxr eləyən el var, dost!
Arpa çayın nəğməsi var dilində,
Şöhrətisən, vüqarısan elin də.
Durmuş ürək cana gəlir əlində,
Zülmət çökən baxışlara nur oldun!
Dualarla ucalaraq Tur oldun!
Bəy nəfəsli, ağa soylu qardaşım,
Mərd baxışlı, uca boylu qardaşım.
Haqqa bağlı, gözəl huylu qardaşım.
Zirvələrin ağ qarıdır ismətin,
İnsanlıqdır, ləyaqətdir qismətin.
Bir ömürsən: qarlı qış da, yaz da sən,
Bir çiçəksən hər açılan yazda sən.
Kərəm də sən, Lələ də sən, saz da sən,
Oxuduğun dastan adı Şəfadır,
Ən müqəddəs andın Haqqa vəfadır!
Sən bir elin vüqarısan, Kamranım,
Ağbabanın ağ qarısan, Kamranım,
Neçə ömrün baharısan, Kamranım,
Hər ürəkdə sənə sevgi, ehtiram!
Bu sevgidən mən fəxarət duyuram!
Şəmsi Qoca
Məlumatlanmaq üçün Facebook səhifəmizi
Digər xəbərlər
Tarix: 01-05-2026 | Saat: 17:55
Bölmə:Özəl / Yazar3 | çapa göndər
Ağbaba mahalı Azərbaycanın tarixinə təkcə keçilməz dağları, sərt aşırımları və məğrur qalaları ilə deyil, həm də o dağların vüqarını öz zəkasında daşıyan böyük şəxsiyyətləri ilə həkk olunub. Bu ulu torpağın yetirdiyi hər bir övlad, taleyin yazısı ilə harada yaşamasından asılı olmayaraq, öz kökünə, elinə və mənəviyyatına sadiq qalmağı bacarıb. "101 Ağbabalı" silsiləsinin növbəti qəhrəmanı da məhz belə şəxsiyyətlərdən biridir – adı Azərbaycan tibb elminin müasir tarixinə "ilklərin müəllifi" kimi yazılan, on minlərlə insanın döyünən ürəyinə ümid çırağı yandıran, dünya şöhrətli ürək-damar cərrahı, professor Kamran Musayev.
Kamran həkimin həyat yolu bir eloğlumuzun uzaq Göllü kəndindən başlayıb dünyanın ən nüfuzlu tibb mərkəzlərinə, Kembricin "Görkəmli ziyalılar" siyahısına və xalqın sonsuz sevgisinə uzanan şərəfli bir dastandır. O, təkcə neştəri ilə möcüzələr yaradan bir cərrah deyil, həm də Ağbaba insanına xas olan o təmkinliyi, təvazökarlığı və dərin zəkanı özündə birləşdirən əsl ziyalı nümunəsidir. Azərbaycanda süni ürək köçürülməsi kimi ən mürəkkəb əməliyyatlara imza atarkən belə, onun ruhunun bir küncündə həmişə o qədim mahalın saflığı və doğma Göllü kəndinin xatirələri yaşamışdır.
Gəlin, müasir tibbin bu zirvə isminin – professor Kamran Musayevin həyat və fəaliyyət salnaməsinə, onun ağrılı-acılı, lakin bir o qədər də qürurverici uğur yoluna birlikdə nəzər salaq.
Kamran Musayevin uşaqlıq illəri Ağbabanın ən mənzərəli guşələrindən biri olan Göllü kəndində, Arpa çayının zümzüməsi və alp çəmənliklərinin ətri içində keçib. Onun xarakterindəki o sarsılmaz təmkin və mənəvi təmizlik, məhz o uca dağların saflığından süzülüb gəlib. O zamanlar balaca Kamran üçün dünya Göllünün büllur bulaqlarından, babalarından eşitdiyi dastanlardan və hər səhər pəncərəsindən boylanan dağ zirvələrindən ibarət idi. Ağbaba onun üçün sadəcə bir coğrafiya deyil, bir "dağ vüqarı" məktəbi idi – dürüstlük, sözə və anda sədaqət dərslərini o, ilk dəfə bu yaylaqlarda almışdı.
Lakin 1980-ci illərin sonunda bu cənnət məkana qara buludlar çökdü. 1988-1989-cu illərin amansız deportasiyası 15-16 yaşlı bir gəncin – gələcək böyük alimin yaddaşına silinməz ağrılarla həkk olundu. Doğma yurdundan, ata-baba ocağından, uşaqlıq xatirələrinin məskəni olan o Göllü kəndindən zorla qoparılmaq Kamranın qəlbində böyük bir boşluq yaratdı. Lakin bu ağrı onu sındırmadı, əksinə, daha da bərkitdi. O, Bakıya bir köçkün gənc kimi gəlsə də, ruhunda o dağların inadkarlığını və ucalığını daşıyırdı.
Bakının qaynar həyatı, paytaxt mühiti Kamran Musayevi öz ağuşuna alsa da, onun ruhu həmişə o sərhədlərin o tayında – Arpa çayının sahilində qaldı. O, Bakıda kimya-biologiya təmayüllü məktəbi qızıl medalla bitirərkən də, Tibb Universitetinin auditoriyalarında gecələyərkən də xəyalən həmişə Ağbabanın dumanlı dağlarında idi. Professorun bu gün bəzən saatlarla davam edən ən mürəkkəb ürək əməliyyatlarında göstərdiyi o fövqəladə dözüm və diqqət, bəlkə də elə o uca alp çəmənliklərindən aldığı enerjinin təzahürüdür.
Kamran Musayev üçün anda sədaqət sadəcə bir həkimin Hippokrat andı deyil, həm də bir azərbaycanlının öz torpağına, keçmişinə və gələcəyinə verdiyi mənəvi vəddir. O, ən yüksək zirvələri fəth edəndə, dünyaca məşhur klinikalardan təkliflər alanda belə tərəddüd etmədən Vətənə qayıtmağı seçdi. Çünki o, xəyalən ayrılmadığı o uca dağlara, o saflığa söz vermişdi: hara getsə də, harada olsa da, öz elinin adını uca tutacaq, insanlara şəfa paylayacaq.
Onun hər bir uğuru, əslində, Göllü kəndinin bir qələbəsidir. Bu gün minlərlə insanın döyünən ürəyi həm də o dağların saflığının, professorun ruhundakı o tükənməz Ağbaba sevgisinin əks-sədasıdır. O, Bakının mərkəzində yaşayan, lakin hər nəfəsində Arpa çayının sərinliyini duyan, qəlbi Ağbaba ilə döyünən böyük eloğlumuzdur.
1992-ci ildə Azərbaycan Tibb Universitetinin ən perspektivli tələbələrindən biri kimi Türkiyəyə yola düşəndə, Kamran Musayevin çantasında cəmi bir neçə kitab, qəlbində isə Ağbaba dağları qədər böyük arzuları vardı. O, Türkiyənin tibb sahəsində "məbəd" hesab olunan İstanbul Universitetinin İstanbul Tibb Fakültəsinə (məşhur "Çapa"ya) qədəm qoyanda, artıq bir hədəfi dəqiqləşdirmişdi: Tibbin ən çətin, ən məsuliyyətli və ən "ürəkli" sahəsində zirvəyə ucalmaq.
İstanbulun o mürəkkəb və qaynar mühitində bir köçkün gəncin özünü təsdiq etməsi asan deyildi. Lakin Kamran Musayev üçün gecə ilə gündüzün fərqi yox idi. O, kitabxanaların tozlu rəflərindən tutmuş, əməliyyatxanaların gərgin havasına qədər hər yerdə elm öyrənirdi. 1996-cı ildə ali təhsilini uğurla bitirib, Türkiyənin ən çətin imtahanlarından sayılan TUS-u (Tıpta Uzmanlık Sınavı) fəth edərək Cərrahpaşa Tibb Fakültəsində rezidenturaya başlaması, onun "istedadlar içində seçilmiş" olduğunu bir daha sübut etdi.
Cərrahpaşadakı illər onun üçün əsl cərrahlıq məktəbi oldu. Professorun o dövrdəki müəllimləri və həmkarları onu belə xatırlayır: "O, sadəcə oxumurdu, o, ürəyin dilini öyrənirdi." Hər bir kəsik, hər bir tikiş onun üçün minlərlə insanın həyatına gedən yol idi. O, Türkiyənin Florence Nightingale xəstəxanası kimi nüfuzlu mərkəzlərində çalışarkən, hələ gənc bir mütəxəssis olmasına baxmayaraq, öz soyuqqanlılığı və dəqiqliyi ilə seçilirdi.
İstanbuldan açılan bu pəncərə onu daha uzaqlara – dünya tibbinin intellektual mərkəzlərinə apardı. Kamran Musayev okeanın o tayında, ABŞ-ın və dünyanın bir nömrəli tibb mərkəzi sayılan Mayo Klinikada (Mayo Clinic) və İngiltərənin ürək cərrahiyyəsi üzrə əfsanəvi ocağı Royal Brampton və Harefield Hospitalında ən müasir texnologiyaları mənimsədi.
Bu beynəlxalq mühitdə o, təkcə yeni metodlar öyrənmirdi, həm də Azərbaycanın intellektual potensialını nümayiş etdirirdi. İngilis və amerikan professorlarının heyranlıqla izlədiyi bu ağbabalı gənc, əslində bir həqiqəti sübut edirdi: Zəka və zəhmət birləşəndə sərhədlər yox olur. Onun Kembric tərəfindən "XXI əsrin görkəmli ziyalıları" siyahısına daxil edilməsi, məhz bu illərdə qoyulan fundamentin üzərində ucalan bir bina idi.
O, İstanbulun "Çapa" və "Cərrahpaşa" ocaqlarından topladığı elmi yükü, Londonun və Amerikanın texnoloji təcrübəsi ilə yoğuraraq bütöv bir mütəxəssis kimi formalaşdı. Lakin hara getsə də, hansı zirvədə dayansa da, o pəncərədən baxanda həmişə bir mənzərəni görürdü: Vətənini və yarımçıq qalmış uşaqlığının yurdu olan Ağbabanı. Məhz bu sevgi onu bütün parlaq xarici təkliflərdən imtina edib Bakıya – öz millətinə xidmətə gətirən əsas qüvvə oldu.
Professor Kamran Musayevin cərrah bıçağı nə qədər kəskin və dəqiqdirsə, bir müəllim və insan kimi ürəyi də bir o qədər geniş və həssasdır. Onun həkim-müəllim sintezindəki o bənzərsiz insanlıq fəlsəfəsinin kökləri sadəcə oxuduğu kitablarda deyil, həm də mənsub olduğu ulu soydadır. O, təkcə bir elm adamı deyil, həm də Göllü kəndinin o məşhur ağalarından, bəylərindən süzülüb gələn bir nəcabətin müasir daşıyıcısıdır.
Kamran müəllimin xarakterindəki o sarsılmaz dik duruş, təmkin və əzəmət Ağbabanın dağlarından, babalarının mərdlik məktəbindən miras qalıb. O, əfsanəvi Qaçaq Yusifin həmkəndlisidir; o Yusif ki, zülmə boyun əyməyən, mərdliyi ilə dastanlar yazan bir qəhrəman idi. Professorun hər bir hərəkətində, həmkarları və tələbələri ilə rəftarında o qədim Göllü ağalarının bəylik vüqarı hiss olunur. Bu, təkəbbür deyil, əksinə, əsilzadəliyə xas olan bir təvazökarlıq və əliaçıqlıqdır. O, neştəri ilə xəstəsinə həyat verəndə sanki babalarından qalan o "yoxsulun əlindən tutmaq, darda qalana kömək etmək" vəsiyyətini yerinə yetirir.
Professor üçün tələbə yetişdirmək sadəcə anatomiyanı və ya cərrahi texnikaları öyrətmək deyil. O, gənc nəsillərə hər şeydən əvvəl "İnsan olmağı" və "Andına sadiq qalmağı" aşılayır. Onun mühazirələrində və əməliyyat otağındakı nəsihətlərində bir Ağbaba ağsaqqalının hikməti gizlənib. Tələbələri onun əllərindəki o qeyri-adi dəqiqliyi izləyərkən, həm də bir insanın öz işinə, öz millətinə necə sonsuz sevgi ilə bağlandığını görürlər.
"Həqiqi cərrahın əlləri soyuqqanlı, ürəyi isə alovlu olmalıdır," – deyən professor, əslində gənc həmkarlarına bir ömürlük həyat fəlsəfəsi təqdim edir.
Kamran Musayev hər bir uğuru ilə sübut edir ki, əsl ağalıq və bəylik – nəcabəti xalqın rifahına, elmin inkişafına sərf etməkdir. Onun yaratdığı məktəb təkcə kardiocərrahlar yetişdirmir, həm də Azərbaycanın intellektual elitasını formalaşdırır. O, gənc həkimlərə bir zamanlar babalarının ocağında gördüyü o mərdlik dərslərini müasir tibbin dili ilə izah edir: "Düz ol, dürüst ol və hər zaman ən çətin yolu – həqiqət yolunu seç."
Onun mirası təkcə yazdığı elmi məqalələr, icra etdiyi minlərlə əməliyyat deyil; onun ən böyük mirası Azərbaycan tibbinə gətirdiyi o təmiz, saflıqla yoğrulmuş Ağbaba ruhudur. Qaçaq Yusiflərin mərdliyi, Göllü ağalarının nəcabəti professor Kamran Musayevin simasında müasir dövrün elm fədaisi kimi yenidən canlanır və gələcək nəsillər üçün sönməz bir mayaka çevrilir.
Professor Kamran Musayevin elmi fəaliyyəti, sadəcə xəstəxana divarları arasında qalan təcrübə deyil, Azərbaycanın müasir kardiocərrahiyyə məktəbinin ruhu və sarsılmaz təməlidir. Onun elmi irsi quru rəqəmlərdən, soyuq statistikadan ibarət deyil; bu irsin hər bir sətri, hər bir nöqtəsi bir insanın həyata tutunma hekayəsidir. O, dünya tibb elminin nəbzini tutan, onun hara və necə inkişaf edəcəyini duyan azsaylı uzaqgörən alimlərimizdən biri kimi adını tarixə həkk edib.
Onun elmi əsərlərinin coğrafiyası Ağbaba yaylaqları kimi geniş və hüdudsuzdur. Professorun iki yüzdən çox elmi məqaləsi "PubMed" və "Scopus" kimi dünyanın ən mötəbər tibb xəzinələrində çap olunaraq beynəlxalq elmi dövriyyəyə daxil olub. Bu gün dünyanın hər hansı bir nöqtəsində gənc bir cərrah çətin bir əməliyyat qarşısında duranda, Kamran Musayevin elmi qənaətlərini və tədqiqatlarını özünə yol xəritəsi seçir. Amerika və Avropanın ən nüfuzlu ürək-damar cərrahiyyəsi qurumlarının kürsülərindən etdiyi məruzələr isə əslində Azərbaycan zəkasının dünyaya nümayişi idi. O, bu mötəbər tribunlarda təkcə bir alim kimi deyil, bütöv bir ölkənin elmi potensialının elçisi kimi çıxış edərək milli təbabətimizi beynəlxalq müstəviyə qaldırıb.
Professor Musayev üçün tibb donub qalmış bir qaydalar toplusu deyil, daim yenilənən bir möcüzədir. Onun elmi yaradıcılığının şah damarını təşkil edən "klinik innovasiya" anlayışı, onu sadəcə mövcud metodların icraçısı deyil, həm də yeni yanaşmaların yaradıcısı kimi tanıdıb. Aorta cərrahiyyəsində tətbiq etdiyi mürəkkəb rekonstruktiv üsullar və minimal invaziv texnologiyalar sayəsində o, ürək əməliyyatlarını daha az ağrılı, daha sürətli və daha ümidli bir mərhələyə çatdırıb. Azərbaycanda süni ürək cihazlarının tətbiqi və gələcəkdə icra olunacaq ürək transplantasiyaları üçün qoyduğu elmi-nəzəri təməllər isə onun sabahın tibbinə baxan uzaqgörənliyinin parlaq nümunəsidir.
Bu zəngin elmi irs həm də onun yetişdirdiyi kadrlarda — "canlı kitablarında" yaşayır. O, onlarla fəlsəfə və elmlər doktorunun yoluna işıq tutan bir mayak, gənc nəslin ən etibarlı bələdçisidir. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyasının ekspert şurasına rəhbərlik etməsi isə onun bir alim kimi elmin saflığına, keyfiyyətinə və beynəlxalq standartlara verdiyi dəyərin ən ali göstəricisidir. O, bu məsuliyyətli vəzifədə tibb elminin saflığının əsas keşikçilərindən biri kimi çıxış edir.
Onun elmi yolunun ən parlaq zirvələrindən biri də 2009-cu ildən bəri mütəmadi olaraq keçirilən "Bakı Ürək Günləri" beynəlxalq konqresidir. Bu mötəbər platforma vasitəsilə Kamran Musayev dünya tibb elminin elitasını Bakıya toplayaraq, şəhərimizi ürək döyüntülərinin və elmi yeniliklərin müzakirə olunduğu qlobal bir mərkəzə çevirib. Bu, sadəcə bir elmi tədbir deyil, Azərbaycanın intellektual gücünü yüksəldən strateji bir layihədir.
Kamran Musayevin həyat yoluna nəzər salanda bəlli olur ki, bəzi insanlar dünyaya xüsusi bir missiya ilə – qurmaq, yaşatmaq və ümid olmaq üçün gəlirlər. Onun dünyaya gəlişi, Ağbaba dağlarının o sarsılmaz vüqarını müasir tibbin ən incə nöqtələrinə daşımaq, bir millətin sağlamlıq taleyində dönüş nöqtəsi olmaq missiyasını daşıyırdı.
Onun üçün həyatda ən böyük mərtəbə professor adı, baş həkim vəzifəsi və ya dövlət təltifləri deyil. Kamran Musayev harada olursa olsun, hansı uca kürsüdə dayanırsa dayansın, hər şeydən öncə "Ağbabalı Kamran" saflığını və "İnsanlıq" ucalığını qorumağı bacarmışdır. Onun fəlsəfəsində ən yüksək titul – insanın öz vicdanı qarşısında verdiyi hesabatdır.
O, minlərlə insanın ürəyinə toxunarkən, onlara sadəcə bir pasiyent kimi deyil, bir can, bir ümid kimi yanaşır. Onun otağının qapısı hər kəsə – ən sadə kəndlidən tutmuş ən nüfuzlu dövlət xadiminə qədər eyni səmimiyyətlə açılır. Bu, Göllü bəylərindən qalan o qədim "el adamı" olmaq mədəniyyətinin müasir təzahürüdür.
Kamran Musayevin cəmiyyətdəki rolu sadəcə bir cərrahın fəaliyyəti ilə məhdudlaşmır. O, bu gün Azərbaycanda "milli güvən" rəmzidir. İnsanlar "Kamran həkim buradadırsa, demək çarə var" deyirlərsə, bu, illərin zəhməti və sarsılmaz dürüstlüyü ilə qazanılmış ən böyük mənəvi sərvətdir. O, cəmiyyətdə intellektual elitanın siması olmaqla yanaşı, həm də mənəvi dəyərlərin keşiyində duran bir ağsaqqal missiyasını yerinə yetirir.
Professorun həyat fəlsəfəsinin ana xətti "Sədaqət" üzərində qurulub:
• Torpağa sədaqət: Doğma Ağbaba yurdunun xatirəsini hər addımda yaşatması.
• Peşəyə sədaqət: Neştəri heç vaxt ticari maraqlara deyil, yalnız və yalnız həyat xilasına xidmət etdirməsi.
• Xalqa sədaqət: Dünyanın ən parlaq şəhərlərində yaşamaq imkanı varkən, öz millətinin dərdinə yanmağı seçməsi.
Kamran Musayev üçün uğur – icra etdiyi mürəkkəb əməliyyatların sayı deyil, o əməliyyatlardan sonra yenidən döyünməyə başlayan ürəklərin ritmidir. Onun dünyadakı missiyası, sönməkdə olan həyat çıraqlarını yenidən alovlandırmaq və bu xeyirxahlıq yolunda yeni nəsil "ürək fədailəri" yetişdirməkdir.
Bəzən elə insanlar olur ki, onların ömür dastanını yazmağa çalışanda sözlər sanki kiçilir, ən bəlağətli cümlələr belə o şəxsiyyətin ucalığı qarşısında rəngini itirib solğunlaşır. Nə qədər yazsaq da, nə qədər vəsf etsək də, içimizdə bir "çatışmazlıq" hissi qalır. Çünki Kamran Musayev sadəcə bir alim, bir professor və ya mahir bir cərrah deyil; o, bütöv bir coğrafiyanın — Ağbaba və Şörəyelin mənəvi pasportu, o torpaqların dünyaya açılan üzüdür.
Bizim camaat qədirbiləndir, halalı haramdan, saxtanı səmimidən ayırmağı yaxşı bilir. Bir ağbaballının, bir şörəyellinin gözlərində professorun adı çəkiləndə yaranan o "qəribə işığı" duymaq hər kəsin hünəri deyil. O işıq minlərlə insanın köksündə dayanan ürəyi yenidən döyündürən "qızıl əllərə" olan minnətdarlıqdır. O işıq, ən uca zirvələri fəth edəndə belə, öz kökünü — o təmiz dağ havasını, Arpa çayının zümzüməsini, alp çəmənliklərinin ətrini unutmayan bir eloğluna duyulan sarsılmaz inamdır.
Bir ağbabalının, bir şörəyellinin fəxrlə, sinəsini gərərək "Mən Kamran Musayevin həmyerlisiyəm!" deməsi, əslində kürəyini o uca dağlara söykəməsi deməkdir. Bu, sözlə ifadə edilə bilməyəcək qədər dərin, yalnız qəlblə duyula biləcək bir duyğudur. Bir alimin öz ömrü ilə bütöv bir mahalın mənəvi xəritəsini yenidən cızması, el-obasının adını dünyanın ən mötəbər kürsülərinə daşıması ən böyük vətən sevdası deyilmi?
Bu sətirlər bəlkə də Kmaranı tanıyan, sevən, onunla fəxr edən sadə və saf bir ağbabalını yenə tam qane etməyəcək. Çünki o ağbabalının qəlbindəki Kamran Musayev obrazı o qədər uca və əzizdir ki, kağız bu sevginin ağırlığını daşımaqda acizdir. Lakin bilin ki, onun adı gələndə üzlərdə yaranan o nurlu təbəssüm sübut edir: Kamran Musayev — Ağbabanın dünyaya bəxş etdiyi "Şəfa və Qürur" dastanıdır. Bu dastan hələ çox yazılacaq... Və bu dastanı yazan təkcə cərrah neştəri deyil, o neştəri tutan əlin arxasındakı böyük, təmiz və vəfalı bir Azərbaycan ürəyidir.
P.S. Kamran müəllim kimi bir şəxsiyyət haqqında yazanda isə insanın qələmi istər-istəməz bədiiləşir; çünki onun həyatı özü bir poemadır – dözümün, zəkanın və vəfanın poeması.
Ağbabanın dumanından nur alan,
Nəsillərin yaddaşına yol salan,
Neştəriylə şəfa verib ucalan,
Əllərində həyat açan gül var, dost,
Adın gəlcək fəxr eləyən el var, dost!
Arpa çayın nəğməsi var dilində,
Şöhrətisən, vüqarısan elin də.
Durmuş ürək cana gəlir əlində,
Zülmət çökən baxışlara nur oldun!
Dualarla ucalaraq Tur oldun!
Bəy nəfəsli, ağa soylu qardaşım,
Mərd baxışlı, uca boylu qardaşım.
Haqqa bağlı, gözəl huylu qardaşım.
Zirvələrin ağ qarıdır ismətin,
İnsanlıqdır, ləyaqətdir qismətin.
Bir ömürsən: qarlı qış da, yaz da sən,
Bir çiçəksən hər açılan yazda sən.
Kərəm də sən, Lələ də sən, saz da sən,
Oxuduğun dastan adı Şəfadır,
Ən müqəddəs andın Haqqa vəfadır!
Sən bir elin vüqarısan, Kamranım,
Ağbabanın ağ qarısan, Kamranım,
Neçə ömrün baharısan, Kamranım,
Hər ürəkdə sənə sevgi, ehtiram!
Bu sevgidən mən fəxarət duyuram!
Şəmsi Qoca
Məlumatlanmaq üçün Facebook səhifəmizi
Xəbəri paylaş
Digər xəbərlər
01-05-2026
