Türkiyə, Pakistan və Səudiyyə Ərəbistanından yeni güc mərkəzi: Yaxın Şərqdə balans dəyişir
Tarix: 02-09-2026 | Saat: 20:07
Bölmə:Özəl | çapa göndər
Yaxın Şərqdə təhlükəsizlik sisteminin yenidən formalaşması fonunda Türkiyə, Pakistan və Səudiyyə Ərəbistanı arasında müdafiə əməkdaşlığının dərinləşməsi diqqət mərkəzinə düşüb. “Məkkə müdafiə alyansı” kimi təqdim edilən yeni formatın gələcəkdə daha geniş regional hərbi-siyasi platformaya çevrilə biləcəyi iddia olunur.
Yeni mexanizmdə ölkələrin fərqli imkanlarının bir-birini tamamlaması əsas üstünlüklərdən biri hesab edilir. Türkiyə güclü ordu və inkişaf edən müdafiə sənayesi, Pakistan böyük hərbi potensialı, Səudiyyə Ərəbistanı isə maliyyə imkanları və ərəb dünyasındakı siyasi çəkisi ilə seçilir. Bu imkanların vahid təhlükəsizlik gündəliyi ətrafında birləşdirilməsi regionda yeni güc mərkəzinin meydana çıxmasına şərait yarada bilər.
Ankara isə belə əməkdaşlığın NATO-ya alternativ və ya konkret dövlətə qarşı yaradılmış blok kimi qiymətləndirilməməli olduğunu bildirir. Türkiyənin mövqeyinə görə, regional tərəfdaşlıqlar ölkənin NATO çərçivəsindəki öhdəliklərini əvəz etmir. Əksinə, Ankara Qərblə mövcud təhlükəsizlik əlaqələrini qorumaqla yanaşı, İslam dünyasında müstəqil əməkdaşlıq mexanizmlərini də genişləndirməyə çalışır.
Əsas məsələlərdən biri mümkün genişlənmədir. Xüsusilə Misirin gələcəkdə bu formata qoşulması alyansın çəkisini əhəmiyyətli dərəcədə artıra bilər. Misirin böyük ordusu, Süveyş kanalı və Qırmızı dənizdəki strateji mövqeyi nəzərə alındıqda, onun iştirakı üçtərəfli əməkdaşlığı daha geniş regional təhlükəsizlik platformasına çevirə bilər.
Bununla belə, Yaxın Şərq ölkələri arasındakı maraq fərqləri yeni formatın qarşısındakı əsas maneələrdəndir. Səudiyyə Ərəbistanı ilə BƏƏ arasında regional rəqabət, eləcə də ayrı-ayrı ölkələrin ABŞ, Çin və digər güc mərkəzləri ilə fərqli münasibətləri vahid hərbi-siyasi xəttin formalaşdırılmasını çətinləşdirə bilər.
Əgər əməkdaşlıq real mexanizmlərlə möhkəmləndirilərsə, gələcəkdə ortaq hərbi təlimlər, kəşfiyyat məlumatlarının paylaşılması, müdafiə sənayesi, hava hücumundan müdafiə və dəniz təhlükəsizliyi istiqamətlərində koordinasiya genişlənə bilər. Bu isə region dövlətlərinin təhlükəsizlik məsələlərində xarici güclərdən asılılığını müəyyən qədər azaltmaq potensialına malikdir.
Lakin indiki mərhələdə bu formatın NATO-ya üstünlük qazanacağını söyləmək üçün əsas yoxdur. Daha real ssenari Türkiyə, Pakistan və Səudiyyə Ərəbistanının əməkdaşlığının Yaxın Şərqdə əlavə regional güc mərkəzi formalaşdırmasıdır. Alyans genişlənər və praktik hərbi mexanizmlər yarada bilərsə, onun gələcək geosiyasi çəkisi xeyli arta bilər.
Məlumatlanmaq üçün Facebook səhifəmizi
Digər xəbərlər
Tarix: 02-09-2026 | Saat: 20:07
Bölmə:Özəl | çapa göndər
Yaxın Şərqdə təhlükəsizlik sisteminin yenidən formalaşması fonunda Türkiyə, Pakistan və Səudiyyə Ərəbistanı arasında müdafiə əməkdaşlığının dərinləşməsi diqqət mərkəzinə düşüb. “Məkkə müdafiə alyansı” kimi təqdim edilən yeni formatın gələcəkdə daha geniş regional hərbi-siyasi platformaya çevrilə biləcəyi iddia olunur.
Yeni mexanizmdə ölkələrin fərqli imkanlarının bir-birini tamamlaması əsas üstünlüklərdən biri hesab edilir. Türkiyə güclü ordu və inkişaf edən müdafiə sənayesi, Pakistan böyük hərbi potensialı, Səudiyyə Ərəbistanı isə maliyyə imkanları və ərəb dünyasındakı siyasi çəkisi ilə seçilir. Bu imkanların vahid təhlükəsizlik gündəliyi ətrafında birləşdirilməsi regionda yeni güc mərkəzinin meydana çıxmasına şərait yarada bilər.
Ankara isə belə əməkdaşlığın NATO-ya alternativ və ya konkret dövlətə qarşı yaradılmış blok kimi qiymətləndirilməməli olduğunu bildirir. Türkiyənin mövqeyinə görə, regional tərəfdaşlıqlar ölkənin NATO çərçivəsindəki öhdəliklərini əvəz etmir. Əksinə, Ankara Qərblə mövcud təhlükəsizlik əlaqələrini qorumaqla yanaşı, İslam dünyasında müstəqil əməkdaşlıq mexanizmlərini də genişləndirməyə çalışır.
Əsas məsələlərdən biri mümkün genişlənmədir. Xüsusilə Misirin gələcəkdə bu formata qoşulması alyansın çəkisini əhəmiyyətli dərəcədə artıra bilər. Misirin böyük ordusu, Süveyş kanalı və Qırmızı dənizdəki strateji mövqeyi nəzərə alındıqda, onun iştirakı üçtərəfli əməkdaşlığı daha geniş regional təhlükəsizlik platformasına çevirə bilər.
Bununla belə, Yaxın Şərq ölkələri arasındakı maraq fərqləri yeni formatın qarşısındakı əsas maneələrdəndir. Səudiyyə Ərəbistanı ilə BƏƏ arasında regional rəqabət, eləcə də ayrı-ayrı ölkələrin ABŞ, Çin və digər güc mərkəzləri ilə fərqli münasibətləri vahid hərbi-siyasi xəttin formalaşdırılmasını çətinləşdirə bilər.
Əgər əməkdaşlıq real mexanizmlərlə möhkəmləndirilərsə, gələcəkdə ortaq hərbi təlimlər, kəşfiyyat məlumatlarının paylaşılması, müdafiə sənayesi, hava hücumundan müdafiə və dəniz təhlükəsizliyi istiqamətlərində koordinasiya genişlənə bilər. Bu isə region dövlətlərinin təhlükəsizlik məsələlərində xarici güclərdən asılılığını müəyyən qədər azaltmaq potensialına malikdir.
Lakin indiki mərhələdə bu formatın NATO-ya üstünlük qazanacağını söyləmək üçün əsas yoxdur. Daha real ssenari Türkiyə, Pakistan və Səudiyyə Ərəbistanının əməkdaşlığının Yaxın Şərqdə əlavə regional güc mərkəzi formalaşdırmasıdır. Alyans genişlənər və praktik hərbi mexanizmlər yarada bilərsə, onun gələcək geosiyasi çəkisi xeyli arta bilər.
Məlumatlanmaq üçün Facebook səhifəmizi
Xəbəri paylaş
Digər xəbərlər
