TRIPP Cənubi Qafqazda güc balansını dəyişə bilər: Amerikalı ekspertdən Tramp və Azərbaycanla bağlı diqqətçəkən təhlil
Tarix: 10-09-2026 | Saat: 22:00
Bölmə:Özəl | çapa göndər
ABŞ və İsrailin təhlükəsizlik siyasəti üzrə ekspert Martin Şerman Azərbaycan-Ermənistan sülh prosesini Cənubi Qafqazda daha böyük geosiyasi dəyişikliklərin başlanğıcı kimi qiymətləndirib. Onun fikrincə, proses uğurla yekunlaşarsa, regionun siyasi və iqtisadi çəkisi arta, Rusiya və İranın ənənəvi təsir imkanları isə zəifləyə bilər.
Şerman 8 avqust 2025-ci ildə Vaşinqtonda Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev, Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan və ABŞ Prezidenti Donald Trampın iştirakı ilə keçirilən görüşü xüsusi dönüş nöqtəsi hesab edir. Ekspert Tramp administrasiyasının Bakı ilə İrəvan arasında yaxınlaşmanın sürətlənməsində mühüm rol oynadığını bildirərək ABŞ prezidentinin bu prosesdəki fəaliyyətinin ayrıca qiymətləndirilməli olduğunu düşünür.
Təhlildə əsas diqqət TRIPP layihəsinə yönəldilir. Şermanın fikrincə, bu marşrut yalnız Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvan arasında nəqliyyat bağlantısı yaratmaqla məhdudlaşmaya bilər. Layihə Mərkəzi Asiyanı Azərbaycan, Ermənistan və Türkiyə üzərindən Avropaya bağlayan daha böyük Şərq-Qərb xəttinin mühüm hissəsinə çevrilə bilər.
Belə bir bağlantının işə düşməsi nəqliyyatla yanaşı enerji, logistika, ticarət, infrastruktur və texnologiya sahələrində yeni imkanlar yarada bilər. Ekspert hesab edir ki, nəticədə Cənubi Qafqazın Avrasiyadakı strateji əhəmiyyəti artacaq və region dövlətlərinin alternativ iqtisadi əlaqələri genişlənəcək.
Şerman TRIPP ətrafındakı geosiyasi mübarizəni də bununla əlaqələndirir. Onun qənaətinə görə, yeni Şərq-Qərb bağlantısı Rusiyanın regiondakı ənənəvi nəqliyyat və siyasi təsir imkanlarını azalda, İranın Cənubi Qafqaz üzərindəki təsir rıçaqlarını zəiflədə və ABŞ-ın Avrasiyanın mərkəzinə çıxış imkanlarını genişləndirə bilər. Müəllif layihənin İsrailin strateji maraqları ilə də üst-üstə düşdüyünü düşünür.
Ermənistanda TRIPP-ə qarşı səslənən suverenliklə bağlı etirazlara toxunan ekspert isə razılaşmalarda Ermənistanın ərazi bütövlüyü, suverenliyi və yurisdiksiyasının qorunmasının nəzərdə tutulduğunu vurğulayır. Bununla belə, layihənin praktiki fəaliyyəti, idarəetmə mexanizmləri və regional təsirləri onun tam reallaşdırılmasından asılı olacaq.
Şermanın təhlilinə görə, məsələ artıq yalnız Bakı ilə İrəvan arasında yolun açılması deyil. TRIPP tam həyata keçirilərsə, Azərbaycan və bütövlükdə Cənubi Qafqaz Mərkəzi Asiyadan Türkiyə və Avropaya uzanan yeni strateji xəttin əsas halqalarından birinə çevrilə bilər. Rusiya və İranın təsirinin zəifləyəcəyi barədə deyilənlər isə hələlik ekspertin geosiyasi qiymətləndirməsidir və layihənin gələcək nəticələrindən asılıdır.
Məlumatlanmaq üçün Facebook səhifəmizi
Digər xəbərlər
Tarix: 10-09-2026 | Saat: 22:00
Bölmə:Özəl | çapa göndər
ABŞ və İsrailin təhlükəsizlik siyasəti üzrə ekspert Martin Şerman Azərbaycan-Ermənistan sülh prosesini Cənubi Qafqazda daha böyük geosiyasi dəyişikliklərin başlanğıcı kimi qiymətləndirib. Onun fikrincə, proses uğurla yekunlaşarsa, regionun siyasi və iqtisadi çəkisi arta, Rusiya və İranın ənənəvi təsir imkanları isə zəifləyə bilər.
Şerman 8 avqust 2025-ci ildə Vaşinqtonda Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev, Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan və ABŞ Prezidenti Donald Trampın iştirakı ilə keçirilən görüşü xüsusi dönüş nöqtəsi hesab edir. Ekspert Tramp administrasiyasının Bakı ilə İrəvan arasında yaxınlaşmanın sürətlənməsində mühüm rol oynadığını bildirərək ABŞ prezidentinin bu prosesdəki fəaliyyətinin ayrıca qiymətləndirilməli olduğunu düşünür.
Təhlildə əsas diqqət TRIPP layihəsinə yönəldilir. Şermanın fikrincə, bu marşrut yalnız Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvan arasında nəqliyyat bağlantısı yaratmaqla məhdudlaşmaya bilər. Layihə Mərkəzi Asiyanı Azərbaycan, Ermənistan və Türkiyə üzərindən Avropaya bağlayan daha böyük Şərq-Qərb xəttinin mühüm hissəsinə çevrilə bilər.
Belə bir bağlantının işə düşməsi nəqliyyatla yanaşı enerji, logistika, ticarət, infrastruktur və texnologiya sahələrində yeni imkanlar yarada bilər. Ekspert hesab edir ki, nəticədə Cənubi Qafqazın Avrasiyadakı strateji əhəmiyyəti artacaq və region dövlətlərinin alternativ iqtisadi əlaqələri genişlənəcək.
Şerman TRIPP ətrafındakı geosiyasi mübarizəni də bununla əlaqələndirir. Onun qənaətinə görə, yeni Şərq-Qərb bağlantısı Rusiyanın regiondakı ənənəvi nəqliyyat və siyasi təsir imkanlarını azalda, İranın Cənubi Qafqaz üzərindəki təsir rıçaqlarını zəiflədə və ABŞ-ın Avrasiyanın mərkəzinə çıxış imkanlarını genişləndirə bilər. Müəllif layihənin İsrailin strateji maraqları ilə də üst-üstə düşdüyünü düşünür.
Ermənistanda TRIPP-ə qarşı səslənən suverenliklə bağlı etirazlara toxunan ekspert isə razılaşmalarda Ermənistanın ərazi bütövlüyü, suverenliyi və yurisdiksiyasının qorunmasının nəzərdə tutulduğunu vurğulayır. Bununla belə, layihənin praktiki fəaliyyəti, idarəetmə mexanizmləri və regional təsirləri onun tam reallaşdırılmasından asılı olacaq.
Şermanın təhlilinə görə, məsələ artıq yalnız Bakı ilə İrəvan arasında yolun açılması deyil. TRIPP tam həyata keçirilərsə, Azərbaycan və bütövlükdə Cənubi Qafqaz Mərkəzi Asiyadan Türkiyə və Avropaya uzanan yeni strateji xəttin əsas halqalarından birinə çevrilə bilər. Rusiya və İranın təsirinin zəifləyəcəyi barədə deyilənlər isə hələlik ekspertin geosiyasi qiymətləndirməsidir və layihənin gələcək nəticələrindən asılıdır.
Məlumatlanmaq üçün Facebook səhifəmizi
Xəbəri paylaş
Digər xəbərlər
