Mobil versiya
Diplomatik korpusun Qarabağ və Şərqi Zəngəzura səfərinə Ermənistanın reaksiyası nəyi göstərir?
Tarix: 16-09-2026 | Saat: 14:27
Bölmə:Manşet / Siyasət | çapa göndər

Diplomatik korpusun Qarabağ və Şərqi Zəngəzura səfərinə Ermənistanın reaksiyası nəyi göstərir?

Azərbaycanda akkreditə olunmuş diplomatik korpusun nümayəndələrinin Qarabağ və Şərqi Zəngəzura növbəti səfəri Ermənistanın bəzi siyasi dairələrində və ictimai mühitində ciddi narazılıqla qarşılanıb. Xarici diplomatların Azərbaycanın suveren ərazisinə səfərinə münasibətdə səsləndirilən fikirlər, xüsusilə də bu səfərin siyasi təzyiq və ittiham predmetinə çevrilməsi təəssüf doğurur.

Əvvəla, bir məqamı aydın şəkildə qeyd etmək lazımdır: Qarabağ Azərbaycanın ayrılmaz tərkib hissəsidir. Azərbaycanın ərazi bütövlüyü və suverenliyi beynəlxalq hüququn fundamental prinsiplərinə və BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələri də daxil olmaqla, beynəlxalq sənədlərə əsaslanır. Bu gün Azərbaycan öz ərazi bütövlüyünü və suverenliyini tam bərpa edib və Qarabağda genişmiqyaslı bərpa-quruculuq işləri həyata keçirir.

Belə olan halda sual yaranır: Azərbaycanda akkreditə olunmuş xarici diplomatların Azərbaycan ərazisinə səfərinə Ermənistanın hər hansı siyasi və ya ictimai dairəsinin etiraz etməsi hansı hüquqi və siyasi əsaslara söykənir?

Diplomatik korpus nümayəndələrinin Qarabağ və Şərqi Zəngəzura səfəri Azərbaycanın daxili işi və suveren hüququdur. Bu səfərlərin məqsədi həmin ərazilərdə aparılan bərpa-quruculuq işləri, yaradılan yeni infrastruktur, sosial layihələr, iqtisadi potensial və tarixi-mədəni irsin vəziyyəti ilə yerində tanış olmaqdır.

Son səfərin geniş tərkibdə keçirilməsi də diqqətçəkən məqamdır. Müxtəlif ölkələri və beynəlxalq təşkilatları təmsil edən diplomatların Qarabağ və Şərqi Zəngəzuru yerində görməsi bölgədə baş verən proseslər barədə birbaşa məlumat əldə etmələri baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Bu səfərlərə Ermənistanın müəyyən dairələrinin reaksiyası isə, əslində, Azərbaycanın yaratdığı yeni reallıqların həmin dairələr tərəfindən hələ də tam qəbul edilmədiyini göstərir.

Tarixi irs məsələsinə münasibətdə ikili standartlara yol verilməməlidir

Səfərlə bağlı müzakirələrdə Gəncəsər və Xudavəng monastır kompleksləri ilə əlaqədar səsləndirilən fikirlər də xüsusi diqqət çəkir.

Azərbaycanın mövqeyi aydındır: ölkəmizin ərazisində yerləşən bütün tarixi və mədəni abidələr Azərbaycan dövlətinin mühafizəsi altındadır. Azərbaycan dövləti dini mənsubiyyətindən asılı olmayaraq öz ərazisindəki tarixi-mədəni irsin qorunmasına məsuliyyətlə yanaşır.

Qafqaz Albaniyasının tarixi və mədəni irsi isə Azərbaycanın tarixinin mühüm tərkib hissəsidir. Bu irsin öyrənilməsi yalnız siyasi yanaşmalarla deyil, tarixi mənbələr, arxeoloji materiallar və elmi tədqiqatlar əsasında aparılmalıdır.

Burada əsas məsələ tarixi irsin siyasiləşdirilməsinə yol verməməkdir.

Əgər Ermənistan tərəfi Azərbaycan ərazisindəki ayrı-ayrı xristian abidələrinin erməni irsi kimi təqdim olunmasını tələb edirsə, o zaman eyni prinsip Ermənistan ərazisində tarixən yaşamış azərbaycanlıların mədəni irsinə münasibətdə də tətbiq edilməlidir.

Təəssüf ki, uzun illər ərzində indiki Ermənistan ərazisində azərbaycanlılara məxsus tarixi yaşayış məskənlərinin, məscidlərin, qəbiristanlıqların və digər mədəni irs nümunələrinin vəziyyəti ilə bağlı ciddi problemlər mövcud olub. Bu faktlar Azərbaycan tərəfindən dəfələrlə beynəlxalq ictimaiyyətin diqqətinə çatdırılıb.

Tarixi faktları seçmə qaydada təqdim etmək, bir xalqın mədəni irsini önə çəkib digər xalqın izlərini inkar etmək obyektiv tarixi yanaşmaya uyğun deyil.

Tarixə münasibətdə meyar universal olmalıdır. Abidənin hansı xalqa, dinə və ya mədəniyyətə məxsusluğundan asılı olmayaraq, onun qorunması beynəlxalq hüququn və sivilizasiyanın ümumi prinsiplərindən irəli gəlir.

Qafqaz Albaniyası irsinin inkarı elmi müstəvidə aparılmalıdır

Qafqaz Albaniyasının tarixi irsi ilə bağlı məsələlərə də siyasi emosiyalar üzərindən yanaşmaq düzgün deyil.

Azərbaycan ərazisində Qafqaz Albaniyasına aid çoxsaylı tarixi və arxeoloji abidələrin mövcudluğu tarix elminə məlumdur. Bu irsin öyrənilməsi və qorunması Azərbaycanın elmi və mədəni siyasətinin mühüm istiqamətlərindən biridir.

Ona görə də Qafqaz Albaniyası irsinin Azərbaycan ərazisində mövcudluğunun müxtəlif siyasi mülahizələrlə şübhə altına alınması və ya tamamilə inkar edilməsi elmi müzakirənin prinsiplərinə uyğun deyil.

Bizim yanaşmamız ondan ibarətdir ki, tarixi irs siyasi qarşıdurma vasitəsinə çevrilməməlidir. Əksinə, bu irs xalqlar arasında qarşılıqlı anlaşmaya və mədəni dialoqa xidmət etməlidir.

Ermənistanın siyasi dairələrində revanşist ritorika narahatlıq doğurur

Bu gün Ermənistan cəmiyyətində müxtəlif siyasi mövqelərin mövcudluğu təbiidir. Lakin Qarabağ məsələsi ətrafında revanşist ritorikanın yenidən gündəmə gətirilməsi regionda formalaşmaqda olan sülh mühitinə müsbət təsir göstərmir.

Xüsusilə Ermənistanın siyasi və ictimai mühitində Azərbaycanla bağlı son dövrlərdə səsləndirilən bəzi fikirlər göstərir ki, keçmiş münaqişənin siyasi gündəlikdə saxlanılması cəhdləri hələ də mövcuddur.

Burada Ermənistan hakimiyyətinin mövqeyinə də ayrıca diqqət yetirmək lazımdır. Ermənistan rəhbərliyi sülh gündəliyinə sadiq olduğunu bəyan etdiyi halda, ölkənin siyasi-informasiya məkanında Azərbaycanın ərazi bütövlüyü və Qarabağın statusu ilə bağlı əvvəlki yanaşmaları xatırladan ritorikanın səsləndirilməsi ziddiyyətli görüntü yaradır.

Sülh yalnız sənədlərin imzalanması ilə deyil, həm də cəmiyyətlərin düşüncəsində qarşılıqlı hörmət və yeni reallıqların qəbul edilməsi ilə möhkəmlənir.

Ermənistan parlamentindəki yanaşmalar da diqqətdən kənarda qalmamalıdır

Ermənistan parlamentində sentyabrın 14-də 2022-ci ilin sentyabr hadisələri zamanı həlak olmuş hərbçilərin xatirəsinin yad edilməsi ilə bağlı keçirilən tədbir və həmin hadisələrin təqdimatı da bu kontekstdə diqqət çəkir.

2022-ci ilin sentyabrında Ermənistan silahlı qüvvələrinin Azərbaycan-Ermənistan dövlət sərhədinin müxtəlif istiqamətlərində törətdiyi hərbi təxribatlar nəticəsində baş verən toqquşmaların səbəbləri və gedişi ilə bağlı Azərbaycan tərəfinin mövqeyi dəfələrlə açıqlanıb.

Bu hadisələri yalnız birtərəfli müstəvidə təqdim etmək isə regionda baş vermiş proseslərin tam mənzərəsini əks etdirmir.

Xüsusilə sülh prosesinin davam etdiyi bir dövrdə keçmiş hərbi qarşıdurmaların siyasi ritorikanı gücləndirmək üçün istifadəsi arzuolunan deyil.

Ermənistan parlamentinin rəhbərliyinin Gəncəsər məsələsi ilə bağlı səsləndirdiyi fikirlər də Azərbaycanın daxili işlərinə münasibət baxımından qəbuledilməzdir. Azərbaycanın ərazisində yerləşən tarixi abidələrlə bağlı məsələlərin Ermənistan siyasi institutlarının gündəminə gətirilməsi iki ölkənin suverenliyi və bir-birinin daxili işlərinə müdaxilə etməməsi prinsipləri ilə uzlaşmır.

Sülh prosesində səmimiyyət konkret addımlarla ölçülür

Azərbaycan dəfələrlə bəyan edib ki, regionda davamlı sülhün və sabitliyin təmin olunmasında maraqlıdır. Ölkəmiz Ermənistanla münasibətlərin normallaşdırılması və sülhün əldə olunması istiqamətində mövqeyini açıq şəkildə ortaya qoyub.

Lakin sülh prosesinin davamlı olması üçün yalnız rəsmi bəyanatlar kifayət deyil. Sülhə aparan prosesdə qarşılıqlı etimadın yaradılması, bir-birinin ərazi bütövlüyünə və suverenliyinə hörmət, revanşist ritorikadan çəkinmək və tarixi məsələlərdən siyasi məqsədlərlə istifadə etməmək mühüm şərtlərdir.

Ermənistanın siyasi və ictimai mühitində Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü şübhə altına alan və ya Qarabağ məsələsini yenidən gündəmə gətirən fikirlərin səsləndirilməsi bu baxımdan narahatlıq doğurur.

Azərbaycan artıq öz ərazi bütövlüyünü və suverenliyini təmin edib. Qarabağ və Şərqi Zəngəzur bu gün Azərbaycanın sosial-iqtisadi inkişaf strategiyasının mühüm hissəsidir. Burada şəhərlər, kəndlər, yollar, hava limanları, sosial obyektlər, yaşayış məntəqələri yenidən qurulur, insanlar öz doğma torpaqlarına qayıdırlar.

Diplomatik korpus nümayəndələrinin bu ərazilərə səfərləri məhz həmin reallıqları yerində görmək imkanı yaradır.

Mədəni irsin qorunması universal prinsipdir

Ermənistan ərazisində Azərbaycan xalqına məxsus mədəni irsin taleyi ilə bağlı məsələlər də beynəlxalq ictimaiyyətin diqqətində olmalıdır.

Azərbaycanlıların tarixən yaşadığı ərazilərdə məscidlərin, qəbiristanlıqların, yaşayış məskənlərinin və digər tarixi-mədəni obyektlərin dağıdılması və ya onların tarixi kimliyinin dəyişdirilməsi ilə bağlı faktlar araşdırılmalıdır.

Mədəni irsin qorunması məsələsinə münasibətdə ikili standartlara yol verilməməlidir.

1954-cü il Haaqa Konvensiyası silahlı münaqişələr zamanı mədəni sərvətlərin qorunması ilə bağlı mühüm beynəlxalq hüquqi çərçivə müəyyən edir. Bu prinsiplər bütün tərəflər üçün eyni qaydada tətbiq edilməlidir.

Azərbaycanın mövqeyi də məhz bundan ibarətdir: tarixi və mədəni irs siyasi mübarizə vasitəsinə çevrilməməli, bütün xalqların irsinə hörmət göstərilməlidir.

Yeni reallıq qarşıdurma deyil, sülh tələb edir

Bu gün regionun qarşısında duran əsas məsələ keçmiş münaqişənin ritorikasını yenidən canlandırmaq deyil, Azərbaycan və Ermənistan arasında davamlı sülhün təmin edilməsidir.

Azərbaycan öz suverenliyini və ərazi bütövlüyünü bərpa edib. Ermənistanın da yeni regional reallığı qəbul etməsi və öz gələcək inkişafını bu reallıq üzərində qurması həm onun, həm də bütövlükdə regionun maraqlarına cavab verir.

Xarici diplomatların Azərbaycanın Qarabağ və Şərqi Zəngəzur bölgələrinə səfəri də bu reallıqların beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən yerində müşahidə edilməsinə xidmət edir.

Bu səfərlərə görə diplomatik korpus nümayəndələrinin hədəfə alınması, onların fəaliyyətinin Ermənistanın daxili siyasi gündəminə daşınması isə sülh və mehriban qonşuluq ideyasına xidmət etmir.

Bu gün hər iki ölkənin qarşısında seçimdən daha çox məsuliyyət dayanır: keçmişin qarşıdurma ritorikasını davam etdirmək, yaxud regionun gələcəyini sülh, əməkdaşlıq və qarşılıqlı hörmət prinsipləri üzərində qurmaq.

Azərbaycan öz mövqeyini açıq şəkildə ortaya qoyub. Biz regionda davamlı sülhün, təhlükəsizliyin və əməkdaşlığın tərəfdarıyıq. Bunun üçün isə ilk növbədə yeni reallıqlar qəbul edilməli, Azərbaycanın suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə hörmət edilməli, tarixi-mədəni irs siyasi manipulyasiya predmetinə çevrilməməli və revanşist ritorikaya son qoyulmalıdır.

Asif Əsgərov,
Milli Məclisin deputatı




Məlumatlanmaq üçün Facebook səhifəmizi


Xəbəri paylaş


Digər xəbərlər



Xəbərə şərh yaz
Ad və soyad:*
E-Mail:
Şərhiniz:
Kodu yazın: *
yenilə, əgər kod görünmürsə
16-09-2026