Mobil versiya
MİSİR MƏRDANOV-80: Sabahın xeyir, əziz dostum!
Tarix: 02-10-2026 | Saat: 10:02
Bölmə:Qərbi Azərbaycan | çapa göndər

MİSİR MƏRDANOV-80: Sabahın xeyir, əziz dostum!

Hər səhər yuxudan bir mesaj səsinə oyanıram. Telefonun ekranına baxıram, tanış cümlə yenə qarşımdadır: “Sabahın xeyir, əziz dostum!” Bu cümlənin kimdən gəldiyini bilmək üçün ada baxmağa ehtiyac yoxdur. Bu, vaxtilə mənim nazirim olmuş, illər sonra isə ən əziz dostlarımdan birinə çevrilmiş Misir müəllimdir. Bəzən bir insan haqqında uzun-uzadı danışmağa ehtiyac qalmır. Onu tanıtmaq üçün bircə cümlə, bircə münasibət, bircə davranış kifayət edir. Mənim üçün Misir Mərdanov haqqında belə cümlə məhz budur.

3 oktyabrda Misir Mərdanovun 80 yaşı tamam olur. Səksən il böyük bir ömürdür və bu ömrün içində sadəcə vəzifələr, elmi adlar və tarixlər yox, bütöv bir həyat yolu dayanır. Göyərçin kəndində başlayan uşaqlıq, kənd məktəbi, Bakı, universitet, elm, müəllimlik, professorluq, rektorluq, uzun illər təhsil naziri kimi məsuliyyətli dövlət işi və sonra yenidən elmə qayıdış... Bu yolun hər mərhələsi haqqında ayrıca danışmaq olar. Amma mən Misir müəllimin 80 illiyini bir bioqrafiya kimi deyil, onu illərdir tanıyan bir insanın gözü ilə qeyd etmək istəyirəm. Çünki onun haqqında nə qədər elmi ad, vəzifə və xidmət sadalasaq da, mənim üçün bütün bunların arxasında duran insan daha maraqlıdır.

Misir Mərdanov 1946-cı il oktyabrın 3-də Göyərçin kəndində, ziyalı ailəsində dünyaya gəlib. Kənd məktəbindən çıxaraq Bakıya gəlməsi, 1969-cu ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Mexanika-riyaziyyat fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirməsi, sonrakı illərdə elmi fəaliyyətlə məşğul olması onun həyatının əsas xəttini müəyyənləşdirdi. 1973-cü ildə fəlsəfə doktoru, 1989-cu ildə elmlər doktoru elmi dərəcələrini aldı, professor oldu, sonralar AMEA-nın müxbir üzvü seçildi. Riyaziyyat və idarəetmə məsələləri, diferensial tənliklər, diskret sistemlər və başqa istiqamətlərdə araşdırmalar apardı, çoxsaylı elmi əsərlərin, kitabların və dərsliklərin müəllifi oldu. Azərbaycan təhsil tarixinin araşdırılmasına da böyük əmək verdi. “Azərbaycan təhsil tarixi” adlı çoxcildlik əsəri onun bu sahədəki fəaliyyətinin mühüm nəticələrindən biridir.

Amma Misir müəllimin elmi fəaliyyətini sadəcə elmi adlarla ölçmək mənə həmişə doğru görünməyib. Çünki alim olmaq yalnız özün bilmək deyil, bildiyini başqasına ötürmək, özündən sonra gələnlərə yol göstərməkdir. Misir müəllimin həyatında elm və müəllimlik heç vaxt bir-birindən ayrılmayıb. O, riyaziyyatçı kimi də, professor kimi də, idarəçi kimi də təhsilin içində olub. Bəlkə də sonralar onu dövlət idarəçiliyinə aparan yolun əsasında məhz bu pedaqoji baxış dayanırdı: insan yetişdirmək, sistemi qurmaq, gələcəyi düşünmək.

Universitet rəhbərliyindən sonra onun həyatında ən böyük məsuliyyətlərdən biri gəldi. Misir Mərdanov 1998-ci ildən 2013-cü ilədək Azərbaycanın təhsil naziri vəzifəsini daşıdı. Mən onu məhz həmin illərdə yaxından tanıdım. O vaxt Misir müəllim mənim nazirim idi. Nazir–tabe münasibətinin öz məsafəsi, öz qaydaları olur. Amma mənim yaddaşımda Misir müəllimdən qalan ən mühüm təəssürat onun vəzifəsinin böyüklüyü deyil, özünün sadəliyidir.

Misir müəllimin böyüklüyünün iki cəhətini xüsusi qeyd etmək istəyirəm. Birincisi, o, hansı vəzifədə olmasından asılı olmayaraq sadəliyindən dönməyib. Nazir olanda da belə idi, ondan əvvəl də belə idi, indi də dəyişməyib. Vəzifə gəlib keçdi, kabinet dəyişdi, illər ötüb keçdi, amma onun insanlara münasibəti eyni qaldı. Bəzən adam vəzifəyə gələndə elə bilir ki, onunla birlikdə özü də böyüyüb və dünənki həyatından uzaqlaşmalıdır. Misir müəllimdə isə bunun əksini gördüm. O, yüksək vəzifənin məsuliyyətini daşıdı, amma vəzifənin yaratdığı məsafəni insanlarla münasibətinə gətirmədi. Kresloda oturdu, amma kreslo onun xasiyyətini dəyişmədi.

Məncə, insanın əsl xarakteri də elə burada üzə çıxır. Vəzifəyə gəlmək, yüksək kürsüdə oturmaq, hamının diqqətində olmaq bir şeydir, bütün bunlardan sonra özün olaraq qalmaq tamam başqa. Misir müəllimin illər sonra da əvvəlki dostları ilə eyni səmimiyyətlə münasibət saxlaması, insanlara statusuna görə yox, insan olduğuna görə yanaşması onun haqqında mənim ən böyük qənaətlərimdən biridir. Ona görə də nazirlikdən ayrıldıqdan sonra mənim üçün “keçmiş nazir” ifadəsi getdikcə əhəmiyyətini itirdi. Çünki aramızda vəzifədən daha güclü bir münasibət – dostluq yarandı.

Bəlkə də bu dostluğun ən gözəl ifadəsi hər səhər gələn həmin mesajdır: “Sabahın xeyir, əziz dostum!” Bu cümlədə nə titul var, nə vəzifə, nə də protokol. Burada sadəcə bir dostun başqa bir dostu xatırlaması var. İnsan yaşa dolduqca belə münasibətlərin qiymətini daha yaxşı anlayır. Vəzifələr gəlib keçir, kabinetlərin qapıları bağlanır, adların qarşısındakı titullar dəyişir, amma əgər münasibətin təməli insanlıq üzərində qurulubsa, o qalır. Mənim Misir müəllimlə dostluğumu qiymətli edən də budur.

Onun böyüklüyünün ikinci cəhəti isə mənim üçün pedaqoqluğudur. Misir müəllim yaxşı alim olmaqla yanaşı, gözəl tərbiyəçidir. Bunu onun öz ailəsinə münasibətində və övladlarının həyatında da görmək mümkündür. Uzun illər Azərbaycanın təhsil naziri olmuş, cəmiyyətin diqqət mərkəzində dayanmış bir insanın övladlarının adı, mənim bildiyim qədərilə, bircə dəfə də neqativ bir məsələdə hallanmadı. Mən bunu təsadüfi hal kimi qəbul etmirəm. Çünki uşağın tərbiyəsi yalnız ona deyilən sözlərdən ibarət deyil; uşaq valideyninin necə yaşadığını, insanlarla necə davrandığını, imkan və vəzifədən necə istifadə etdiyini görür və bundan öz həyatına dərs götürür.

Misir müəllimin ailəsində də vəzifə, şan-şöhrət və kreslo tərbiyənin qabağına keçməyib. Əksinə, görünür ki, ailənin başında duran pedaqoqun öz davranışı uşaqlar üçün ən böyük tərbiyə məktəbi olub. Məncə, bir insanın övladları onun haqqında çox şey deyə bilər. Xüsusən də ata uzun illər böyük dövlət vəzifəsində olubsa və həmin vəzifənin yaratdığı imkanlar ailənin davranışına mənfi təsir etməyibsə, burada ciddi bir tərbiyə məktəbi var. Misir müəllimin pedaqoq kimi böyüklüyünü mən həm auditoriyada, həm təhsil idarəçiliyində, həm də öz ailəsində görürəm.

2013-cü ildə nazirlikdən ayrıldıqdan sonra Misir müəllimin yenidən elmə qayıtması da onun xarakterinin başqa bir cəhətini göstərdi. Vəzifə onun üçün həyatın son məqsədi deyildi. Riyaziyyat və Mexanika İnstitutunda elmi fəaliyyətini davam etdirdi, araşdırmalarını sürdürdü, yazdı, düşündü, yeni nəsil alimlərlə işləməyə davam etdi. Sanki uzun illər dövlət idarəçiliyində keçirdiyi vaxtdan sonra yenidən öz doğma mühitinə qayıtmışdı. Mən bunu həmişə təbii qəbul etmişəm. Çünki Misir müəllimin həyatında elm və təhsil sadəcə peşə olmayıb, onun həyat tərzi olub.

Bu gün 80 yaşını qeyd edən Misir Mərdanovun həyatına baxanda insanın qarşısına bir-birinin ardınca çoxlu adlar çıxır: alim, professor, müəllim, rektor, nazir, AMEA-nın müxbir üzvü... Amma mənim üçün bu adların hamısından üstün olan bir söz var: Misir müəllim. Çünki bu müraciətin içində həm hörmət, həm yaxınlıq, həm də illərin gətirdiyi dostluq var.

Mən onu əvvəl nazir kimi tanıdım, sonra isə insan kimi daha yaxından tanıdım. Bu iki tanışlıq arasında böyük fərq var. Nazir Misir Mərdanov təhsil sisteminin qarşısında duran böyük məsuliyyəti daşıyan dövlət xadimi idi. Mənim dostum Misir müəllim isə səhərlər dostlarına “Sabahın xeyir, əziz dostum!” yazan, sadəliyini qoruyan, ailəsinə və dostlarına bağlı, söhbət etməyi sevən, elmə və təhsilə bağlı bir insandır. Əslində isə bunlar iki ayrı Misir deyil. Hər ikisinin arxasında eyni xarakter, eyni dəyərlər və eyni insan dayanır.

Riyaziyyatın bir maraqlı tərəfi var: burada sözü gözəlləşdirməklə nəticəni dəyişmək olmur. Ya hesab düz çıxır, ya çıxmır. Misir Mərdanovun sonrakı həyatında da bu dəqiqlik hiss olunur. O, elmlə məşğul olub, müəllimlik edib, tələbələrə dərs deyib, alim kimi yetişib. 1973-cü ildə fəlsəfə doktoru, 1989-cu ildə elmlər doktoru elmi dərəcəsi alıb. Sonralar professor olub, 2017-ci ildə AMEA-nın müxbir üzvü seçilib. Amma bütün bunların arxasında bir həqiqət dayanır: elm onun üçün kabinetdə asılan titul yox, ömrün gündəlik zəhməti olub.

Səksən il uzun yoldur. Bu yolun başlanğıcında Göyərçin kəndində yaşayan bir uşaq, ortasında elm adamı, professor, universitet rəhbəri və təhsil naziri, bu gün isə yenə elmə bağlı bir ziyalı dayanır. Ancaq bütün bu dəyişən ünvanların və vəzifələrin içində dəyişməyən bir cəhət var: sadəlik. Məncə, insanın ən böyük qazancı da budur. Çünki yüksək vəzifəyə qalxmaq mümkündür, böyük elmi ad qazanmaq mümkündür, tanınmış olmaq mümkündür. Amma bütün bunların içində özünü itirməmək, dostlarını unutmamaq, övladlarına düzgün tərbiyə vermək və insanlara əvvəlki kimi münasibət göstərmək hər kəsə nəsib olmur.

Ona görə də 80 illiyiniz münasibətilə, əziz dostum, sizə sadəcə sağlamlıq və uzun ömür arzulamıram. Arzulayıram ki, həyatınızın bundan sonrakı illəri də bu günə qədər gəldiyiniz yolun davamı olsun: elmli, mənalı, səmimi və insanlarla zəngin. Qoy yazacağınız kitablar, yetişdirəcəyiniz alimlər, bölüşəcəyiniz təcrübələr hələ uzun illər davam etsin. Qoy ailənizin qazandığı o gözəl tərbiyə ən böyük miraslarınızdan biri kimi yaşasın. Qoy dostlarınız həmişə yanınızda olsun.

Və əlbəttə, qoy sabah yenə səhər olsun, telefonum yenə səslənsin və ekranda həmin doğma cümləni görüm: “Sabahın xeyir, əziz dostum!”

Mən də həmişəki kimi cavab verim: “Sabahın xeyir, Misir müəllim!”

80 yaşınız mübarək, əziz dostum!

Yaxşı ki, bir vaxtlar mənim nazirim oldunuz. Daha yaxşısı budur ki, sonralar dostum oldunuz. Ən gözəli isə budur ki, bütün bu illərin, vəzifələrin, titulların və dəyişən zamanların içindən keçib yenə də olduğunuz kimi qaldınız: sadə, səmimi, ziyalı və əsil pedaqoq Misir Mərdanov.




Şəmsi Qoca




Məlumatlanmaq üçün Facebook səhifəmizi


Xəbəri paylaş


Digər xəbərlər



Xəbərə şərh yaz
Ad və soyad:*
E-Mail:
Şərhiniz:
Kodu yazın: *
yenilə, əgər kod görünmürsə
02-10-2026