Azərbaycan-Türkiyə birliyi: unikal müttəfiqlik nümunəsi - DEPUTAT
Tarix: 12-06-2026 | Saat: 13:06
Bölmə:Manşet / Siyasət | çapa göndər
2021-ci il iyunun 15-də Şuşa şəhərində imzalanmış “Azərbaycan Respublikası ilə Türkiyə Respublikası arasında müttəfiqlik münasibətləri haqqında Şuşa Bəyannaməsi” müasir tariximizin ən mühüm siyasi hadisələrindən biridir. Prezident, Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycanın 44 günlük Vətən müharibəsində qazandığı Qələbədən sonra imzalanan bu sənəd iki qardaş dövlət arasındakı münasibətləri keyfiyyətcə yeni mərhələyə yüksəldərək strateji tərəfdaşlıqdan müttəfiqlik səviyyəsinə çatdırdı. Şuşada qəbul edilən Bəyannamə iki dövlət arasında münasibətlərin hüquqi bazasını gücləndirməklə yanaşı, regionun gələcək inkişaf istiqamətlərini müəyyənləşdirən mühüm siyasi sənəd kimi tarixə düşdü.
Şuşa Bəyannaməsi ilk növbədə Azərbaycan ilə Türkiyənin sarsılmaz qardaşlığının və birliyinin bütün dünyaya nümayiş etdirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Sənəd əsrlər boyu ortaq tarix, dil, mədəniyyət və milli-mənəvi dəyərlər əsasında formalaşmış münasibətlərin siyasi ifadəsinə çevrildi. Bəyannamənin Şuşada imzalanması xüsusi rəmzi məna daşıyırdı. Bu amillər bir tərəfdən tarixi ədalətin bərpasının təsdiqi, digər tərəfdən isə regionda yaranmış yeni geosiyasi reallıqların beynəlxalq ictimaiyyətə təqdimatı idi. Azərbaycan və Türkiyə bundan sonra da regional və beynəlxalq məsələlərdə ortaq mövqedən çıxış edəcək, təhlükəsizlik, sabitlik və inkişaf naminə birgə fəaliyyətlərini daha da gücləndirəcəklər.
Şuşa Bəyannaməsi iki dövlət arasında münasibətləri ən yüksək siyasi səviyyəyə yüksəldən sənəd kimi tarixi əhəmiyyət kəsb edir. Bəyannamə tərəflərin suverenliyinə, ərazi bütövlüyünə, dövlət sərhədlərinin toxunulmazlığına və milli maraqlarına qarşı yönələn təhdidlərə qarşı birgə fəaliyyət mexanizmlərini müəyyənləşdirir. Sənəd Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinin gələcək inkişaf xəritəsini müəyyən edən strateji yol xəritəsidir. Bəyannamənin əsas mahiyyəti iki qardaş dövlət arasında mövcud olan əməkdaşlığın sistemli və davamlı şəkildə inkişaf etdirilməsi, regional və qlobal proseslərdə koordinasiyanın gücləndirilməsi, qarşılıqlı dəstək mexanizmlərinin möhkəmləndirilməsindən ibarətdir.
Şuşa Bəyannaməsi yalnız siyasi və hərbi əməkdaşlığı deyil, iqtisadiyyat, enerji, nəqliyyat, logistika, kənd təsərrüfatı, elm, təhsil, mədəniyyət, gənclər siyasəti, informasiya təhlükəsizliyi və humanitar sahələri də əhatə edir. Sənəd iki dövlət arasında əlaqələrin hərtərəfli inkişafını təmin edən kompleks əməkdaşlıq modelini formalaşdırır. Bu model tərəflərin qarşılıqlı maraqlarına xidmət etməklə yanaşı, bütövlükdə regionun inkişafına və sabitliyinə də mühüm töhfələr verir.
Şuşa Bəyannaməsinin mühüm xüsusiyyətlərindən biri regionda əməkdaşlıq və inteqrasiya proseslərini təşviq etməsidir. Sənəd regional kommunikasiyaların açılması, iqtisadi münasibətlərin genişləndirilməsi və yeni nəqliyyat marşrutlarının formalaşdırılması üçün əlverişli imkanlar yaradır. Azərbaycan və Türkiyə Vətən müharibəsindən sonra yaranmış yeni reallıqlar fonunda regionda sülhün, təhlükəsizliyin və qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığın möhkəmləndirilməsi istiqamətində uğurla fəaliyyət göstərir.
Bəyannamə qardaş dövlətlər arasında iqtisadi əməkdaşlığın daha da genişləndirilməsinə zəmin yaradır. Qarşılıqlı investisiyaların artırılması, birgə layihələrin həyata keçirilməsi, sənaye əməkdaşlığının genişləndirilməsi və yeni istehsal sahələrinin yaradılması iqtisadi münasibətlərin inkişafında mühüm rol oynayır.
Şuşa Bəyannaməsində əksini tapan mühüm məsələlərdən biri də regionun nəqliyyat-kommunikasiya imkanlarının genişləndirilməsidir. Bu baxımdan Zəngəzur dəhlizi xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Zəngəzur dəhlizinin reallaşması Şərqlə Qərbi birləşdirən Orta Dəhlizin imkanlarını daha da artıracaq, Avropa ilə Asiya arasında yükdaşımaların həcmini genişləndirəcək və regionun geoiqtisadi əhəmiyyətini yüksəldəcək. Eyni zamanda Qars-İğdır-Naxçıvan dəmir yolu layihəsi və digər nəqliyyat təşəbbüsləri türk dünyasının inteqrasiyasına mühüm töhfə verir. Bu layihələr yalnız iqtisadi deyil, həm də strateji baxımdan mühüm əhəmiyyət daşıyır və regionun gələcək inkişaf perspektivlərini müəyyənləşdirir.
Şuşa Bəyannaməsi Azərbaycan və Türkiyənin xarici siyasət sahəsində koordinasiyasını daha da gücləndirir. Tərəflər beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində qarşılıqlı dəstəyi davam etdirmək, regional və qlobal məsələlər üzrə ortaq mövqelər formalaşdırmaq barədə razılığa gəliblər. Bu yanaşma hər iki dövlətin beynəlxalq arenadakı mövqelərini daha da gücləndirir, milli maraqların müdafiəsi istiqamətində əlavə imkanlar yaradır və qlobal çağırışlara qarşı birgə fəaliyyətin səmərəliliyini artırır.
Şuşa Bəyannaməsinin ən mühüm istiqamətlərindən biri müdafiə və təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlıqdır. Sənəddə hərbi əməkdaşlığın genişləndirilməsi, müdafiə sənayesi sahəsində birgə fəaliyyətin gücləndirilməsi, silahlı qüvvələrin qarşılıqlı fəaliyyət imkanlarının artırılması və müasir texnologiyalara əsaslanan müdafiə sistemlərinin inkişafı nəzərdə tutulur. Bu müddəalar regionda sabitliyin və təhlükəsizliyin qorunmasına xidmət etməklə yanaşı, iki dövlətin müdafiə potensialının daha da güclənməsinə şərait yaradır. Müdafiə sənayesi sahəsində həyata keçirilən birgə layihələr gələcək dövrdə də hərbi-texniki əməkdaşlığın inkişafına mühüm töhfə verəcək.
Şuşa Bəyannaməsi regionda revanşizm meyillərinə qarşı verilmiş ən güclü siyasi mesajlardan biridir. Azərbaycan və Türkiyə regional təhlükəsizlik məsələlərində vahid mövqedən çıxış edir və istənilən təhdidə qarşı birgə fəaliyyət göstərmək əzmindədirlər. Bu amillər bölgədə davamlı sülhün təmin olunmasına, sabitliyin möhkəmləndirilməsinə və gələcək risklərin qarşısının alınmasına xidmət edir.
Bəyannamədə informasiya siyasəti və diaspor fəaliyyəti ilə bağlı müddəalar da xüsusi yer tutur. Xaricdə yaşayan azərbaycanlı və türk icmaları arasında əməkdaşlığın genişləndirilməsi, informasiya mübadiləsinin gücləndirilməsi və ortaq media təşəbbüslərinin həyata keçirilməsi nəzərdə tutulur. Bu əməkdaşlıq beynəlxalq ictimaiyyətə həqiqətlərin çatdırılması, milli maraqların müdafiəsi və informasiya təhlükəsizliyinin təmin olunması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Şuşa Bəyannaməsi Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinin zirvəsini təşkil edən tarixi sənəddir. Bu Bəyannamə iki qardaş dövlət arasında mövcud olan birliyin, həmrəyliyin və qarşılıqlı etimadın hüquqi-siyasi ifadəsidir. Sənəd regional təhlükəsizliyin möhkəmləndirilməsinə, iqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsinə, nəqliyyat-kommunikasiya layihələrinin inkişafına, türk dünyasının inteqrasiyasına və beynəlxalq münasibətlər sistemində yeni əməkdaşlıq modelinin formalaşmasına xidmət edir. Həmin sənəd regionda sülhün, sabitliyin və tərəqqinin təmin olunmasına xidmət edən tarixi sənəd kimi yadda qalacaqdır.
Asif Əsgərov
Milli Məclisin deputatı
Məlumatlanmaq üçün Facebook səhifəmizi
Digər xəbərlər
Tarix: 12-06-2026 | Saat: 13:06
Bölmə:Manşet / Siyasət | çapa göndər
2021-ci il iyunun 15-də Şuşa şəhərində imzalanmış “Azərbaycan Respublikası ilə Türkiyə Respublikası arasında müttəfiqlik münasibətləri haqqında Şuşa Bəyannaməsi” müasir tariximizin ən mühüm siyasi hadisələrindən biridir. Prezident, Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycanın 44 günlük Vətən müharibəsində qazandığı Qələbədən sonra imzalanan bu sənəd iki qardaş dövlət arasındakı münasibətləri keyfiyyətcə yeni mərhələyə yüksəldərək strateji tərəfdaşlıqdan müttəfiqlik səviyyəsinə çatdırdı. Şuşada qəbul edilən Bəyannamə iki dövlət arasında münasibətlərin hüquqi bazasını gücləndirməklə yanaşı, regionun gələcək inkişaf istiqamətlərini müəyyənləşdirən mühüm siyasi sənəd kimi tarixə düşdü.
Şuşa Bəyannaməsi ilk növbədə Azərbaycan ilə Türkiyənin sarsılmaz qardaşlığının və birliyinin bütün dünyaya nümayiş etdirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Sənəd əsrlər boyu ortaq tarix, dil, mədəniyyət və milli-mənəvi dəyərlər əsasında formalaşmış münasibətlərin siyasi ifadəsinə çevrildi. Bəyannamənin Şuşada imzalanması xüsusi rəmzi məna daşıyırdı. Bu amillər bir tərəfdən tarixi ədalətin bərpasının təsdiqi, digər tərəfdən isə regionda yaranmış yeni geosiyasi reallıqların beynəlxalq ictimaiyyətə təqdimatı idi. Azərbaycan və Türkiyə bundan sonra da regional və beynəlxalq məsələlərdə ortaq mövqedən çıxış edəcək, təhlükəsizlik, sabitlik və inkişaf naminə birgə fəaliyyətlərini daha da gücləndirəcəklər.
Şuşa Bəyannaməsi iki dövlət arasında münasibətləri ən yüksək siyasi səviyyəyə yüksəldən sənəd kimi tarixi əhəmiyyət kəsb edir. Bəyannamə tərəflərin suverenliyinə, ərazi bütövlüyünə, dövlət sərhədlərinin toxunulmazlığına və milli maraqlarına qarşı yönələn təhdidlərə qarşı birgə fəaliyyət mexanizmlərini müəyyənləşdirir. Sənəd Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinin gələcək inkişaf xəritəsini müəyyən edən strateji yol xəritəsidir. Bəyannamənin əsas mahiyyəti iki qardaş dövlət arasında mövcud olan əməkdaşlığın sistemli və davamlı şəkildə inkişaf etdirilməsi, regional və qlobal proseslərdə koordinasiyanın gücləndirilməsi, qarşılıqlı dəstək mexanizmlərinin möhkəmləndirilməsindən ibarətdir.
Şuşa Bəyannaməsi yalnız siyasi və hərbi əməkdaşlığı deyil, iqtisadiyyat, enerji, nəqliyyat, logistika, kənd təsərrüfatı, elm, təhsil, mədəniyyət, gənclər siyasəti, informasiya təhlükəsizliyi və humanitar sahələri də əhatə edir. Sənəd iki dövlət arasında əlaqələrin hərtərəfli inkişafını təmin edən kompleks əməkdaşlıq modelini formalaşdırır. Bu model tərəflərin qarşılıqlı maraqlarına xidmət etməklə yanaşı, bütövlükdə regionun inkişafına və sabitliyinə də mühüm töhfələr verir.
Şuşa Bəyannaməsinin mühüm xüsusiyyətlərindən biri regionda əməkdaşlıq və inteqrasiya proseslərini təşviq etməsidir. Sənəd regional kommunikasiyaların açılması, iqtisadi münasibətlərin genişləndirilməsi və yeni nəqliyyat marşrutlarının formalaşdırılması üçün əlverişli imkanlar yaradır. Azərbaycan və Türkiyə Vətən müharibəsindən sonra yaranmış yeni reallıqlar fonunda regionda sülhün, təhlükəsizliyin və qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığın möhkəmləndirilməsi istiqamətində uğurla fəaliyyət göstərir.
Bəyannamə qardaş dövlətlər arasında iqtisadi əməkdaşlığın daha da genişləndirilməsinə zəmin yaradır. Qarşılıqlı investisiyaların artırılması, birgə layihələrin həyata keçirilməsi, sənaye əməkdaşlığının genişləndirilməsi və yeni istehsal sahələrinin yaradılması iqtisadi münasibətlərin inkişafında mühüm rol oynayır.
Şuşa Bəyannaməsində əksini tapan mühüm məsələlərdən biri də regionun nəqliyyat-kommunikasiya imkanlarının genişləndirilməsidir. Bu baxımdan Zəngəzur dəhlizi xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Zəngəzur dəhlizinin reallaşması Şərqlə Qərbi birləşdirən Orta Dəhlizin imkanlarını daha da artıracaq, Avropa ilə Asiya arasında yükdaşımaların həcmini genişləndirəcək və regionun geoiqtisadi əhəmiyyətini yüksəldəcək. Eyni zamanda Qars-İğdır-Naxçıvan dəmir yolu layihəsi və digər nəqliyyat təşəbbüsləri türk dünyasının inteqrasiyasına mühüm töhfə verir. Bu layihələr yalnız iqtisadi deyil, həm də strateji baxımdan mühüm əhəmiyyət daşıyır və regionun gələcək inkişaf perspektivlərini müəyyənləşdirir.
Şuşa Bəyannaməsi Azərbaycan və Türkiyənin xarici siyasət sahəsində koordinasiyasını daha da gücləndirir. Tərəflər beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində qarşılıqlı dəstəyi davam etdirmək, regional və qlobal məsələlər üzrə ortaq mövqelər formalaşdırmaq barədə razılığa gəliblər. Bu yanaşma hər iki dövlətin beynəlxalq arenadakı mövqelərini daha da gücləndirir, milli maraqların müdafiəsi istiqamətində əlavə imkanlar yaradır və qlobal çağırışlara qarşı birgə fəaliyyətin səmərəliliyini artırır.
Şuşa Bəyannaməsinin ən mühüm istiqamətlərindən biri müdafiə və təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlıqdır. Sənəddə hərbi əməkdaşlığın genişləndirilməsi, müdafiə sənayesi sahəsində birgə fəaliyyətin gücləndirilməsi, silahlı qüvvələrin qarşılıqlı fəaliyyət imkanlarının artırılması və müasir texnologiyalara əsaslanan müdafiə sistemlərinin inkişafı nəzərdə tutulur. Bu müddəalar regionda sabitliyin və təhlükəsizliyin qorunmasına xidmət etməklə yanaşı, iki dövlətin müdafiə potensialının daha da güclənməsinə şərait yaradır. Müdafiə sənayesi sahəsində həyata keçirilən birgə layihələr gələcək dövrdə də hərbi-texniki əməkdaşlığın inkişafına mühüm töhfə verəcək.
Şuşa Bəyannaməsi regionda revanşizm meyillərinə qarşı verilmiş ən güclü siyasi mesajlardan biridir. Azərbaycan və Türkiyə regional təhlükəsizlik məsələlərində vahid mövqedən çıxış edir və istənilən təhdidə qarşı birgə fəaliyyət göstərmək əzmindədirlər. Bu amillər bölgədə davamlı sülhün təmin olunmasına, sabitliyin möhkəmləndirilməsinə və gələcək risklərin qarşısının alınmasına xidmət edir.
Bəyannamədə informasiya siyasəti və diaspor fəaliyyəti ilə bağlı müddəalar da xüsusi yer tutur. Xaricdə yaşayan azərbaycanlı və türk icmaları arasında əməkdaşlığın genişləndirilməsi, informasiya mübadiləsinin gücləndirilməsi və ortaq media təşəbbüslərinin həyata keçirilməsi nəzərdə tutulur. Bu əməkdaşlıq beynəlxalq ictimaiyyətə həqiqətlərin çatdırılması, milli maraqların müdafiəsi və informasiya təhlükəsizliyinin təmin olunması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Şuşa Bəyannaməsi Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinin zirvəsini təşkil edən tarixi sənəddir. Bu Bəyannamə iki qardaş dövlət arasında mövcud olan birliyin, həmrəyliyin və qarşılıqlı etimadın hüquqi-siyasi ifadəsidir. Sənəd regional təhlükəsizliyin möhkəmləndirilməsinə, iqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsinə, nəqliyyat-kommunikasiya layihələrinin inkişafına, türk dünyasının inteqrasiyasına və beynəlxalq münasibətlər sistemində yeni əməkdaşlıq modelinin formalaşmasına xidmət edir. Həmin sənəd regionda sülhün, sabitliyin və tərəqqinin təmin olunmasına xidmət edən tarixi sənəd kimi yadda qalacaqdır.
Asif Əsgərov
Milli Məclisin deputatı
Məlumatlanmaq üçün Facebook səhifəmizi
Xəbəri paylaş
Digər xəbərlər
12-06-2026
