Eltun Süleymanov : "Azərbaycanın yeni rəqəmsal doktrinası"
Tarix: 03-07-2026 | Saat: 15:37
Bölmə:Manşet / Siyasət | çapa göndər
XXI əsrin geosiyasi reallıqları sürətlə yenilənir. Əgər əvvəlki dövrlərdə dövlətlərin gücü əsasən hərbi potensial, enerji resursları və iqtisadi imkanlarla ölçülürdüsə, bu gün həmin meyarlara yeni və həlledici bir istiqamət də əlavə olunub – süni intellekt və rəqəmsal texnologiyalar. Dünyanın aparıcı ölkələri artıq gələcəyin deyil, məhz bu günün gerçəkliyi olan bu yeni rəqabət müstəvisində öz mövqelərini gücləndirmək uğrunda ciddi mübarizə aparırlar.
Bu sözləri aia.az-a açıqlamasında Eltun Süleymanov deyib.
Müsahibimiz bildirib ki, Azərbaycan Respublikasının Birinci vitse-prezidenti Mehriban xanım Əliyevanın sədrliyi ilə keçirilən Rəqəmsal İnkişaf Şurasının ilk iclasında səsləndirilən fikirlər də göstərir ki, ölkəmiz bu qlobal transformasiya prosesini düzgün dəyərləndirir və yeni dövrün tələblərinə uyğun strateji istiqamət müəyyənləşdirir. Xüsusilə süni intellektin milli təhlükəsizlik və dövlət idarəçiliyində artan roluna dair vurğular Azərbaycanın gələcək inkişaf modelinin əsas konturlarını aydın şəkildə ortaya qoyur. Müasir dünyada texnoloji üstünlük artıq hərbi və siyasi üstünlüyün ayrılmaz tərkib hissəsinə çevrilib. ABŞ, Çin, Avropa İttifaqı, Yaponiya və digər böyük güclər süni intellekt texnologiyalarının inkişafına milyardlarla dollar həcmində vəsait yönəldirlər. Bunun əsas səbəbi yalnız iqtisadi gəlir əldə etmək deyil. Süni intellekt artıq dövlətlərin təhlükəsizlik sistemlərinin, müdafiə sənayesinin, informasiya müharibələrinin və strateji qərarvermə mexanizmlərinin əsas elementlərindən biri hesab olunur. Bu baxımdan Azərbaycanın da rəqəmsal inkişafı milli təhlükəsizlik məsələsi kimi dəyərləndirməsi son dərəcə vacib siyasi yanaşmadır. Çünki müasir təhlükələr artıq daha çox ənənəvi sərhədlərdən deyil, virtual məkandan qaynaqlanır. Kiberhücumlar, informasiya manipulyasiyası, dezinformasiya kampaniyaları və rəqəmsal casusluq bu gün dövlətlərin üzləşdiyi əsas risklər sırasındadır. 44 günlük Vətən müharibəsi və ondan sonrakı mərhələdə Azərbaycanın informasiya məkanında qarşılaşdığı təzyiqlər bir daha göstərdi ki, milli təhlükəsizlik anlayışı yalnız hərbi güclə məhdudlaşmır. İnformasiya üstünlüyü, texnoloji imkanlar və rəqəmsal müqavimət potensialı da dövlətlərin dayanıqlığını müəyyən edən əsas amillərdəndir. Bu baxımdan süni intellekt və kibertəhlükəsizlik sahəsində həyata keçirilən siyasət həm də milli suverenliyin qorunmasının yeni forması kimi qəbul edilməlidir. Azərbaycanın yeni rəqəmsal inkişaf kursu da əslində texnoloji suverenliyin təmin olunmasına yönəlmiş strateji yanaşmanın formalaşdığını nümayiş etdirir. Burada əsas məqsəd yalnız xarici texnologiyaların istehlakçısı olmaq deyil, eyni zamanda milli innovasiya potensialını gücləndirmək, yerli insan kapitalını inkişaf etdirmək və rəqəmsal iqtisadiyyatın fəal iştirakçısına çevrilməkdir. Bu istiqamətdə ölkəmiz üçün ən mühüm vəzifələrdən biri süni intellekt sahəsində milli kadr potensialının formalaşdırılmasıdır. Çünki gələcəyin iqtisadiyyatında əsas rəqabət məhz insan resursları uğrunda gedəcək. Dünyanın qabaqcıl universitetləri və elmi mərkəzləri artıq süni intellekt istiqamətində yeni nəsil mütəxəssislərin hazırlanmasına xüsusi önəm verirlər. Digər mühüm məsələ isə rəqəmsal etika ilə bağlıdır. Süni intellektin sürətli inkişafı yeni hüquqi və mənəvi suallar doğurur. Fərdi məlumatların qorunması, qərarvermə proseslərində şəffaflığın təmin olunması, insan hüquqlarının müdafiəsi və alqoritmik ədalətin qorunması bu gün müasir dövlətlərin gündəliyində xüsusi yer tutur. Avropa İttifaqının qəbul etdiyi süni intellektlə bağlı qanunvericilik və beynəlxalq təşkilatların tövsiyələri də göstərir ki, texnoloji inkişaf humanist prinsiplərlə uzlaşdırılmalıdır.
Azərbaycanın milli maraqlara söykənən rəqəmsal siyasəti də məhz bu prinsiplər üzərində qurulmalıdır. Xarici təcrübənin öyrənilməsi və qabaqcıl modellərin tətbiqi vacib olsa da, qəbul edilən qərarlar ölkənin sosial, mədəni və təhlükəsizlik xüsusiyyətlərinə uyğunlaşdırılmalıdır. Müasir dövrdə rəqəmsal diplomatiya anlayışı da yeni məzmun qazanır. Dövlətlər artıq yalnız siyasi və iqtisadi əməkdaşlıq deyil, eyni zamanda texnologiya transferi, süni intellekt layihələri və kibertəhlükəsizlik sahəsində tərəfdaşlıqlar qururlar. Azərbaycanın Türk Dövlətləri Təşkilatı, İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı və digər beynəlxalq platformalar çərçivəsində həyata keçirdiyi əməkdaşlıq gələcəkdə vahid rəqəmsal məkanın formalaşdırılması üçün yeni imkanlar yarada bilər. Xüsusilə Orta Dəhlizin strateji əhəmiyyətinin artdığı bir dövrdə Azərbaycanın təkcə nəqliyyat-logistika mərkəzi deyil, həm də regionun rəqəmsal kommunikasiya və texnologiya qovşaqlarından birinə çevrilməsi yeni inkişaf perspektivləri açır. Bu məqsədin reallaşdırılması isə müasir infrastrukturun, güclü kibertəhlükəsizlik sisteminin və innovasiya yönümlü dövlət siyasətinin mövcudluğunu tələb edir. Rəqəmsal İnkişaf Şurasının fəaliyyətə başlaması da məhz bu baxımdan strateji əhəmiyyət daşıyır. Dövlət qurumlarının əlaqələndirilmiş fəaliyyəti, vahid rəqəmsal idarəetmə modeli və milli prioritetlərə əsaslanan qərarvermə mexanizmləri Azərbaycanın texnoloji gələcəyinin əsas təminatlarından biri olacaqdır.
Bu gün dünya yeni texnoloji inqilab mərhələsinə daxil olub. Bu inqilabın qalibləri isə dəyişiklikləri vaxtında dərk edən, milli maraqlarını qorumaqla innovasiyalara açıq olan dövlətlər olacaq. Azərbaycan da cənab Prezident İlham Əliyevin müəyyən etdiyi strateji kurs və Birinci vitse-prezident Mehriban xanım Əliyevanın rəhbərliyi ilə həyata keçirilən yeni rəqəmsal inkişaf siyasəti sayəsində bu qlobal transformasiyanın fəal iştirakçılarından birinə çevrilmək əzmindədir. Çünki artıq milli təhlükəsizlik yalnız sərhədlərin qorunması demək deyil, həm də rəqəmsal məkanın müdafiəsi, texnoloji suverenliyin təmin olunması və süni intellekt imkanlarının dövlət maraqlarına xidmət etdirilməsi deməkdir. Azərbaycanın yeni rəqəmsal doktrinası da məhz bu strateji baxış əsasında formalaşır və ölkəmizin gələcək inkişafının əsas təminatlarından birinə çevrilir- deyə E. Süleymanov fikrini yekunlaşdırıb.
Məlumatlanmaq üçün Facebook səhifəmizi
Digər xəbərlər
Tarix: 03-07-2026 | Saat: 15:37
Bölmə:Manşet / Siyasət | çapa göndər
XXI əsrin geosiyasi reallıqları sürətlə yenilənir. Əgər əvvəlki dövrlərdə dövlətlərin gücü əsasən hərbi potensial, enerji resursları və iqtisadi imkanlarla ölçülürdüsə, bu gün həmin meyarlara yeni və həlledici bir istiqamət də əlavə olunub – süni intellekt və rəqəmsal texnologiyalar. Dünyanın aparıcı ölkələri artıq gələcəyin deyil, məhz bu günün gerçəkliyi olan bu yeni rəqabət müstəvisində öz mövqelərini gücləndirmək uğrunda ciddi mübarizə aparırlar.
Bu sözləri aia.az-a açıqlamasında Eltun Süleymanov deyib.
Müsahibimiz bildirib ki, Azərbaycan Respublikasının Birinci vitse-prezidenti Mehriban xanım Əliyevanın sədrliyi ilə keçirilən Rəqəmsal İnkişaf Şurasının ilk iclasında səsləndirilən fikirlər də göstərir ki, ölkəmiz bu qlobal transformasiya prosesini düzgün dəyərləndirir və yeni dövrün tələblərinə uyğun strateji istiqamət müəyyənləşdirir. Xüsusilə süni intellektin milli təhlükəsizlik və dövlət idarəçiliyində artan roluna dair vurğular Azərbaycanın gələcək inkişaf modelinin əsas konturlarını aydın şəkildə ortaya qoyur. Müasir dünyada texnoloji üstünlük artıq hərbi və siyasi üstünlüyün ayrılmaz tərkib hissəsinə çevrilib. ABŞ, Çin, Avropa İttifaqı, Yaponiya və digər böyük güclər süni intellekt texnologiyalarının inkişafına milyardlarla dollar həcmində vəsait yönəldirlər. Bunun əsas səbəbi yalnız iqtisadi gəlir əldə etmək deyil. Süni intellekt artıq dövlətlərin təhlükəsizlik sistemlərinin, müdafiə sənayesinin, informasiya müharibələrinin və strateji qərarvermə mexanizmlərinin əsas elementlərindən biri hesab olunur. Bu baxımdan Azərbaycanın da rəqəmsal inkişafı milli təhlükəsizlik məsələsi kimi dəyərləndirməsi son dərəcə vacib siyasi yanaşmadır. Çünki müasir təhlükələr artıq daha çox ənənəvi sərhədlərdən deyil, virtual məkandan qaynaqlanır. Kiberhücumlar, informasiya manipulyasiyası, dezinformasiya kampaniyaları və rəqəmsal casusluq bu gün dövlətlərin üzləşdiyi əsas risklər sırasındadır. 44 günlük Vətən müharibəsi və ondan sonrakı mərhələdə Azərbaycanın informasiya məkanında qarşılaşdığı təzyiqlər bir daha göstərdi ki, milli təhlükəsizlik anlayışı yalnız hərbi güclə məhdudlaşmır. İnformasiya üstünlüyü, texnoloji imkanlar və rəqəmsal müqavimət potensialı da dövlətlərin dayanıqlığını müəyyən edən əsas amillərdəndir. Bu baxımdan süni intellekt və kibertəhlükəsizlik sahəsində həyata keçirilən siyasət həm də milli suverenliyin qorunmasının yeni forması kimi qəbul edilməlidir. Azərbaycanın yeni rəqəmsal inkişaf kursu da əslində texnoloji suverenliyin təmin olunmasına yönəlmiş strateji yanaşmanın formalaşdığını nümayiş etdirir. Burada əsas məqsəd yalnız xarici texnologiyaların istehlakçısı olmaq deyil, eyni zamanda milli innovasiya potensialını gücləndirmək, yerli insan kapitalını inkişaf etdirmək və rəqəmsal iqtisadiyyatın fəal iştirakçısına çevrilməkdir. Bu istiqamətdə ölkəmiz üçün ən mühüm vəzifələrdən biri süni intellekt sahəsində milli kadr potensialının formalaşdırılmasıdır. Çünki gələcəyin iqtisadiyyatında əsas rəqabət məhz insan resursları uğrunda gedəcək. Dünyanın qabaqcıl universitetləri və elmi mərkəzləri artıq süni intellekt istiqamətində yeni nəsil mütəxəssislərin hazırlanmasına xüsusi önəm verirlər. Digər mühüm məsələ isə rəqəmsal etika ilə bağlıdır. Süni intellektin sürətli inkişafı yeni hüquqi və mənəvi suallar doğurur. Fərdi məlumatların qorunması, qərarvermə proseslərində şəffaflığın təmin olunması, insan hüquqlarının müdafiəsi və alqoritmik ədalətin qorunması bu gün müasir dövlətlərin gündəliyində xüsusi yer tutur. Avropa İttifaqının qəbul etdiyi süni intellektlə bağlı qanunvericilik və beynəlxalq təşkilatların tövsiyələri də göstərir ki, texnoloji inkişaf humanist prinsiplərlə uzlaşdırılmalıdır.
Azərbaycanın milli maraqlara söykənən rəqəmsal siyasəti də məhz bu prinsiplər üzərində qurulmalıdır. Xarici təcrübənin öyrənilməsi və qabaqcıl modellərin tətbiqi vacib olsa da, qəbul edilən qərarlar ölkənin sosial, mədəni və təhlükəsizlik xüsusiyyətlərinə uyğunlaşdırılmalıdır. Müasir dövrdə rəqəmsal diplomatiya anlayışı da yeni məzmun qazanır. Dövlətlər artıq yalnız siyasi və iqtisadi əməkdaşlıq deyil, eyni zamanda texnologiya transferi, süni intellekt layihələri və kibertəhlükəsizlik sahəsində tərəfdaşlıqlar qururlar. Azərbaycanın Türk Dövlətləri Təşkilatı, İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı və digər beynəlxalq platformalar çərçivəsində həyata keçirdiyi əməkdaşlıq gələcəkdə vahid rəqəmsal məkanın formalaşdırılması üçün yeni imkanlar yarada bilər. Xüsusilə Orta Dəhlizin strateji əhəmiyyətinin artdığı bir dövrdə Azərbaycanın təkcə nəqliyyat-logistika mərkəzi deyil, həm də regionun rəqəmsal kommunikasiya və texnologiya qovşaqlarından birinə çevrilməsi yeni inkişaf perspektivləri açır. Bu məqsədin reallaşdırılması isə müasir infrastrukturun, güclü kibertəhlükəsizlik sisteminin və innovasiya yönümlü dövlət siyasətinin mövcudluğunu tələb edir. Rəqəmsal İnkişaf Şurasının fəaliyyətə başlaması da məhz bu baxımdan strateji əhəmiyyət daşıyır. Dövlət qurumlarının əlaqələndirilmiş fəaliyyəti, vahid rəqəmsal idarəetmə modeli və milli prioritetlərə əsaslanan qərarvermə mexanizmləri Azərbaycanın texnoloji gələcəyinin əsas təminatlarından biri olacaqdır.
Bu gün dünya yeni texnoloji inqilab mərhələsinə daxil olub. Bu inqilabın qalibləri isə dəyişiklikləri vaxtında dərk edən, milli maraqlarını qorumaqla innovasiyalara açıq olan dövlətlər olacaq. Azərbaycan da cənab Prezident İlham Əliyevin müəyyən etdiyi strateji kurs və Birinci vitse-prezident Mehriban xanım Əliyevanın rəhbərliyi ilə həyata keçirilən yeni rəqəmsal inkişaf siyasəti sayəsində bu qlobal transformasiyanın fəal iştirakçılarından birinə çevrilmək əzmindədir. Çünki artıq milli təhlükəsizlik yalnız sərhədlərin qorunması demək deyil, həm də rəqəmsal məkanın müdafiəsi, texnoloji suverenliyin təmin olunması və süni intellekt imkanlarının dövlət maraqlarına xidmət etdirilməsi deməkdir. Azərbaycanın yeni rəqəmsal doktrinası da məhz bu strateji baxış əsasında formalaşır və ölkəmizin gələcək inkişafının əsas təminatlarından birinə çevrilir- deyə E. Süleymanov fikrini yekunlaşdırıb.
Məlumatlanmaq üçün Facebook səhifəmizi
Xəbəri paylaş
Digər xəbərlər
03-07-2026
