Mobil versiya
İnvestisiyadan iqtisadi gücə: Azərbaycanın yeni inkişaf mərhələsi
Tarix: 29-09-2026 | Saat: 14:30
Bölmə:Siyasət | çapa göndər

İnvestisiyadan iqtisadi gücə: Azərbaycanın yeni inkişaf mərhələsi

Bəzən bir ölkənin iqtisadi istiqamətini yalnız statistik göstəricilərlə müəyyənləşdirmək kifayət etmir. Ölkəyə hansı şirkətlərin gəldiyinə, hansı layihələrin müzakirə olunduğuna, kapitalın hansı sahələrə yönəldildiyinə və dövlətin öz iqtisadi potensialını dünya biznes ictimaiyyətinə necə təqdim etdiyinə də nəzər salmaq lazımdır. Bu baxımdan Bakıda keçirilən İkinci Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumu Azərbaycanın iqtisadi inkişafının yeni mərhələsini müşahidə etmək üçün mühüm platforma kimi diqqəti cəlb edir.

25–26 sentyabr tarixlərində keçirilən Forum dünyanın müxtəlif ölkələrindən dövlət nümayəndələrini, beynəlxalq maliyyə institutlarını, qlobal investorları və biznes liderlərini bir araya gətirib. Tədbirin yekununda ümumi dəyəri 10,8 milyard ABŞ dolları olan investisiya layihələrini əhatə edən 23 sənədin imzalanması Forumun yalnız fikir və təşəbbüslərin müzakirə edildiyi platforma olmadığını, konkret iqtisadi əməkdaşlıq mexanizminə çevrildiyini göstərir. İmzalanmış sənədlər süni intellekt, enerji, bərpaolunan enerji, tikinti, rəqəmsal iqtisadiyyat, sənaye, kənd təsərrüfatı, əczaçılıq, maliyyə və su təsərrüfatı kimi müxtəlif istiqamətləri əhatə edir.

Forum çərçivəsində keçirilən ayrıca sessiyada 11 sənədin imzalanması da investisiya gündəliyinin genişliyini nümayiş etdirir. Bu sənədlərdə tikinti və inkişaf, rəqəmsal iqtisadiyyat, bərpaolunan enerji, yeni texnologiyalar, kənd təsərrüfatı, əczaçılıq, maliyyə və su təsərrüfatı kimi sahələrin əksini tapması Azərbaycanın investisiya siyasətində enerji sektoru ilə yanaşı, yeni iqtisadi istiqamətlərin də ön plana çıxdığını göstərir.

Lakin burada əsas məsələ yalnız investisiyanın həcmi deyil, kapitalın hansı istiqamətlərə yönəlməsidir. Çünki müasir iqtisadiyyatda investisiya yalnız maliyyə vəsaiti anlamına gəlmir. O, eyni zamanda texnologiya, idarəetmə təcrübəsi, yeni bazarlara çıxış, insan kapitalı və beynəlxalq biznes əlaqələri deməkdir. Buna görə də Azərbaycanın qarşısında dayanan əsas strateji məsələ cəlb olunan kapitalı uzunmüddətli və dayanıqlı iqtisadi gücə çevirməkdir.

Azərbaycan iqtisadiyyatının son illərdə keçdiyi transformasiya bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır. 2025-ci ildə ölkədə 129,1 milyard manatlıq ÜDM istehsal edilib və qeyri-neft-qaz sektorunda əlavə dəyər 2,7 faiz artıb. 2026-cı ilin yanvar-avqust aylarında isə ÜDM 87,7 milyard manat təşkil edib və real ifadədə 1,2 faiz artım qeydə alınıb. Eyni dövrdə qeyri-neft-qaz sektorunda artım 2,1 faiz, informasiya və rabitə sahəsində 10,7 faiz, nəqliyyat və anbar təsərrüfatında 8,7 faiz, kənd təsərrüfatında isə 2,6 faiz olub. Əsas kapitala yönəldilən investisiyaların həcmi 12,7 milyard manata yaxınlaşıb.

Bu göstəricilər bir mühüm məqamı ortaya qoyur: Azərbaycanın gələcək iqtisadi inkişafını artıq yalnız karbohidrogen ehtiyatlarının həcmi ilə ölçmək mümkün deyil. Neft və qaz ölkənin iqtisadi gücünün formalaşmasında mühüm rol oynamaqda davam etsə də, yeni mərhələnin əsas sualı həmin resursların yaratdığı imkanların hansı yeni iqtisadi sahələrə çevriləcəyidir.

Prezident İlham Əliyevin Forum çərçivəsində səsləndirdiyi fikirlər də məhz bu yanaşmanı önə çıxarır. Bərpaolunan enerji, logistika və bağlantılar, rəqəmsal inkişaf, data mərkəzləri və süni intellekt, ərzaq təhlükəsizliyi kimi istiqamətlərin gələcək iqtisadi inkişafın əsas hərəkətverici qüvvələri sırasında göstərilməsi Azərbaycanın iqtisadi gündəliyinin şaxələndirilməsinə dair aydın təsəvvür yaradır.

Xüsusilə bərpaolunan enerji sahəsi Azərbaycanın yeni iqtisadi modelinin mühüm istiqamətlərindən biridir. Prezident İlham Əliyev Azərbaycanın Xəzər dənizinin öz sektorunda 157 giqavatlıq bərpaolunan enerji potensialına malik olduğunu bildirib və qarşıdakı beş il ərzində ölkənin müxtəlif ərazilərində bərpaolunan enerji mənbələrinin inkişaf etdiriləcəyini vurğulayıb.

Burada Azərbaycanın enerji siyasətində yeni mərhələ diqqəti cəlb edir. Azərbaycan uzun illər ənənəvi enerji resurslarını ixrac edən ölkə kimi tanınıb. İndi isə enerji ixracatçısı olmaqla yanaşı, yaşıl enerjinin istehsalı, ötürülməsi və ixracında da mühüm mövqe tutmaq məqsədi qarşıya qoyulur. Bu proses yalnız enerji sektorunun transformasiyası demək deyil. Bərpaolunan enerji yeni sənaye müəssisələrinin, texnologiyaların, mühəndislik imkanlarının, ötürücü xətlərin və yeni investisiya layihələrinin yaranmasına da təkan verə bilər.

Eyni yanaşma rəqəmsal iqtisadiyyat və süni intellekt istiqamətinə də aiddir. Enerji imkanlarının, rəqəmsal infrastrukturun və yeni texnologiyaların bir-biri ilə əlaqələndirilməsi Azərbaycanın gələcəkdə data mərkəzləri və rəqəmsal xidmətlər üçün regional imkanlarını genişləndirə bilər. Forum çərçivəsində rəqəmsal iqtisadiyyat və süni intellektlə bağlı layihələrin gündəmə gəlməsi də bu istiqamətin artıq investisiya gündəliyinin tərkib hissəsinə çevrildiyini göstərir.

Digər mühüm istiqamət Azərbaycanın coğrafi mövqeyinin iqtisadi üstünlüyə çevrilməsidir. Ölkənin Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat marşrutlarının kəsişməsində yerləşməsi, liman, dəmir yolu, avtomobil yolları və logistika infrastrukturu ilə tamamlanan bağlantı imkanları Azərbaycanın tranzit ölkə olmaqdan daha geniş mənada regional iqtisadi platformaya çevrilməsi üçün zəmin yaradır. Prezident İlham Əliyev də logistika, nəqliyyat və bağlantıları Azərbaycanın gələcək iqtisadi inkişafının əsas hərəkətverici qüvvələrindən biri kimi qeyd edib.

Bu prosesin digər mühüm istiqaməti Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun iqtisadi inkişafıdır. İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə həyata keçirilən genişmiqyaslı bərpa və quruculuq işləri ilə yanaşı, burada yeni iqtisadi fəaliyyət sahələrinin formalaşdırılması üçün də imkanlar yaranır. Yaşıl enerji, kənd təsərrüfatı, emal sənayesi, logistika, turizm və rəqəmsal infrastrukturun bir-biri ilə əlaqələndirilməsi həmin ərazilərin gələcəkdə yeni iqtisadi artım məkanlarından birinə çevrilməsi üçün zəmin yarada bilər. Forum iştirakçılarına müraciətdə də işğaldan azad edilmiş ərazilərdə bərpa və inkişaf imkanları Azərbaycanın investisiya gündəliyinin mühüm istiqamətlərindən biri kimi təqdim olunub.

Beləliklə, Azərbaycanın qarşısında getdikcə daha aydın iqtisadi model formalaşır: enerji + logistika + yaşıl enerji + rəqəmsal iqtisadiyyat + sənaye + kənd təsərrüfatı + insan kapitalı. Bu elementlərin hər biri ayrıca əhəmiyyət daşısa da, onların vahid iqtisadi sistem daxilində əlaqələndirilməsi daha böyük nəticələr yarada bilər.

Məhz buna görə İnvestisiya Forumunun nəticəsini yalnız 10,8 milyard ABŞ dolları həcmində layihələrlə ölçmək düzgün olmaz. Əsas məsələ Azərbaycanın beynəlxalq kapital qarşısında özünü necə təqdim etməsi və hansı iqtisadi model təklif etməsidir. 2025-ci ildə keçirilən Birinci Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumunda da 10 milyard ABŞ dollarından çox investisiya sazişlərinin imzalanması, bunun 7 milyard dollardan çox hissəsinin qeyri-neft sektoruna aid olması bu prosesin artıq ardıcıl xarakter aldığını göstərir.

İkinci Forumun əhəmiyyəti də məhz burada ortaya çıxır. Birinci Forum investisiya dialoqu üçün başlanğıc platforma formalaşdırmışdısa, ikinci Forum həmin dialoqun daha geniş sahələr üzrə davam etdirildiyini nümayiş etdirdi. Bu dəfə gündəlikdə enerji ilə yanaşı rəqəmsal iqtisadiyyat, süni intellekt, sənaye, kənd təsərrüfatı, əczaçılıq, maliyyə və su təsərrüfatı kimi istiqamətlərin daha qabarıq şəkildə yer alması Azərbaycanın investisiya gündəliyinin şaxələndiyini göstərir.

Azərbaycanın gələcək iqtisadi inkişafını “orta güc” konsepsiyası çərçivəsində də nəzərdən keçirmək mümkündür. Orta güc olmaq yalnız ərazi, əhali və ÜDM göstəriciləri ilə müəyyənləşmir. Belə ölkələr üçün əsas məsələlərdən biri malik olduqları resursları, coğrafi mövqeyi, iqtisadi əlaqələri, infrastruktur imkanlarını və insan kapitalını regional və beynəlxalq miqyasda təsir yaradan mexanizmlərə çevirə bilməkdir.

Bu baxımdan investisiya forumları iqtisadi diplomatiyanın və regional iqtisadi mövqenin möhkəmləndirilməsinin mühüm alətlərindən birinə çevrilə bilər. Çünki iqtisadi güc yalnız ölkə daxilində yaradılan dəyərlə məhdudlaşmır. Kapitalın, texnologiyanın, ticarətin, enerjinin və nəqliyyat axınlarının regional sistemlərdə hərəkət etdiyi bir şəraitdə həmin axınların mühüm qovşaqlarından birinə çevrilmək ölkənin iqtisadi çəkisini də artırır.

Azərbaycanın enerji, nəqliyyat-logistika və rəqəmsal imkanlarını bir-biri ilə əlaqələndirməsi bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Əgər investisiya yeni texnologiyaya, texnologiya istehsala, istehsal ixraca, ixrac isə daha yüksək əlavə dəyərə çevrilirsə, iqtisadi artımın keyfiyyəti də dəyişir. Bu modelin əsas üstünlüyü iqtisadiyyatın yalnız bir mənbədən asılılığını azaltmaqla yanaşı, yeni istehsal və xidmət zəncirlərinin yaranmasına imkan verməsidir.



Nəticə etibarilə, İkinci Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumuna yalnız Bakıda keçirilən növbəti beynəlxalq tədbir kimi yanaşmaq düzgün olmaz. Forum Azərbaycanın iqtisadi gələcəyini hansı istiqamətlər üzrə formalaşdırmağa çalışdığını göstərən mühüm platformalardan biridir.

Qarşıdakı mərhələdə əsas məqsəd yalnız investisiya müqavilələrinin sayını və həcmini artırmaqdan ibarət deyil. Daha mühüm məsələ cəlb olunan kapitalı texnologiyaya, texnologiyanı istehsala, istehsalı ixraca, ixracı əlavə dəyərə və əlavə dəyəri uzunmüddətli iqtisadi gücə çevirməkdir.

Azərbaycanın “orta güc” kimi iqtisadi çəkisinin möhkəmlənməsi də məhz belə bir baza tələb edir. Güclü iqtisadiyyat yalnız böyük resurslara sahib olmaq deyil, həmin resursları davamlı inkişaf, texnoloji yenilənmə, rəqabətqabiliyyətli istehsal və regional əməkdaşlıq imkanlarına çevirə bilməkdir. Bakıda keçirilən İnvestisiya Forumu isə Azərbaycanın bu istiqamətdə beynəlxalq kapitalı, texnologiyanı və tərəfdaşlığı öz iqtisadi inkişaf gündəliyi ilə birləşdirən yeni platforma formalaşdırdığını göstərir.

Emin Əliyev,
YAP Zəngilan rayon təşkilatının fəalı



Məlumatlanmaq üçün Facebook səhifəmizi


Xəbəri paylaş


Digər xəbərlər



Xəbərə şərh yaz
Ad və soyad:*
E-Mail:
Şərhiniz:
Kodu yazın: *
yenilə, əgər kod görünmürsə
29-09-2026