Səttar Möhbalıyev:"Ulu Öndər Heydər Əliyevin irsi və güclü Azərbaycan dövlətçiliyinin əbədi sütunları"
Tarix: 29-09-2026 | Saat: 10:42
Bölmə:Manşet / Siyasət | çapa göndər
Azərbaycanın müstəqillik tarixində Ulu Öndər Heydər Əliyev irsinin mühüm istiqamətlərindən biri dövlətçiliklə inkişafı vahid siyasi məntiqdə birləşdirən yanaşmadır. Bu yanaşmada dövlət yalnız idarəetmə institutu deyil, milli iradənin, hüquqi sistemin, iqtisadi gücün və milli-mənəvi dəyərlərin qorunduğu əsas siyasi mexanizm kimi nəzərdən keçirilirdi. Ulu Öndərin “Biz Azərbaycanda demokratik, hüquqi, dünyəvi dövlət qururuq” fikri də bu baxışın mahiyyətini ifadə edir. Onun fikrincə, demokratiya, hüquq və dünyəvilik insan hüquqlarından irəli gələn prinsiplərdir və müstəqil Azərbaycanın strateji yolu məhz bu istiqamətdə müəyyənləşdirilmişdir.
Bu sözləri aia.az-a verdiyi açıqlamasında Milli Məclisin deputatı Səttar Möhbalıyev deyib.
Fikirlərini davam etdirən millət vəkili bildirib ki, bu dövlətçilik fəlsəfəsinin mühüm dayaqlarından biri azərbaycançılıq ideologiyası idi. Ulu Öndərin düşüncəsində azərbaycançılıq milli ruhun yüksəldilməsi, milli özünüdərkin inkişafı və dünyanın müxtəlif ölkələrində yaşayan azərbaycanlıların vahid ideya ətrafında birləşdirilməsi baxımından mühüm məfkurə kimi təqdim olunur. Dünya şöhrətli siyasətçinin dövlətçilik fəlsəfəsində ən mühüm cəhətlərdən biri strateji baxışın bu günlə məhdudlaşmaması idi. Dövlətin siyasi dayaqlarını yaratmaqla yanaşı, onun gələcək inkişafını təmin edəcək hüquqi, iqtisadi və ideoloji sütunların formalaşdırılması qarşıya məqsəd qoyulurdu. Buna görə də həmin irsi yalnız keçmişin siyasi təcrübəsi kimi deyil, müstəqil dövlət quruculuğunun ayrı-ayrı sahələrini vahid məntiqdə birləşdirən geniş dövlətçilik məktəbi kimi dəyərləndirmək mümkündür. Ulu Öndər Heydər Əliyevin “Azərbaycan dövlətinin milli ideologiyasının özəyini, əsasını təşkil edən azərbaycançılıqdır” fikri bu konsepsiyanın mahiyyətini aydın göstərir. Burada dövlətçilik, milli-mənəvi dəyərlər və ümumbəşəri dəyərlər vahid ideoloji çərçivədə birləşdirilir. Dövlətçilik fəlsəfəsinin digər mühüm sütunu hüquqi dövlət quruculuğu idi. Konstitusiyanın qəbulu, siyasi sistemin formalaşdırılması, vətəndaş cəmiyyəti institutlarının inkişafı, məhkəmə islahatları, Konstitusiya Məhkəməsi və Ombudsman təsisatlarının yaradılması, ölüm hökmünün ləğvi və KİV üzərində senzuranın aradan qaldırılması həmin dövrün siyasi-hüquqi dəyişiklikləri sırasında qeyd edilir. Bu proseslər dövlət idarəçiliyinin yalnız siyasi qərarlardan ibarət olmadığını göstərirdi. Dövlətçilik eyni zamanda qanunun aliliyinin təmin olunması, vətəndaş hüquqlarının qorunması və dövlət-vətəndaş münasibətlərinin hüquqi əsaslarının müəyyənləşdirilməsi demək idi. İqtisadi siyasət də bu sistemin ayrılmaz hissəsi idi. Ulu Öndər Heydər Əliyevin yanaşmasında siyasi sabitliklə iqtisadi inkişaf arasında birbaşa əlaqə nəzərdə tutulurdu. İnvestisiyaların cəlb edilməsi, sahibkarlığın inkişafı, sərbəst rəqabət və bazar iqtisadiyyatına keçid ölkənin yeni iqtisadi modelinin əsas istiqamətləri kimi müəyyənləşdirilmişdi. Bu modelin beynəlxalq müstəvidə ən tanınan istiqamətlərindən biri neft strategiyası oldu. “Əsrin müqaviləsi”nin imzalanması Azərbaycanın enerji resurslarının beynəlxalq iqtisadi əməkdaşlığın mühüm komponentinə çevrilməsinə imkan yaratdı. Sonrakı neft və qaz layihələri isə Azərbaycanın enerji və nəqliyyat imkanlarının genişlənməsinə zəmin yaratdı. Bakı-Tbilisi-Ceyhan və Bakı-Tbilisi-Ərzurum layihələri də bu siyasətin nəticələri sırasında göstərilir.
Millət vəkili onu da bildirib ki, bu strategiyanın mahiyyəti yalnız enerji resurslarının ixracından ibarət deyildi. Xarici siyasətin məqsədlərindən biri Azərbaycanın müstəqil dövlət kimi beynəlxalq münasibətlər sistemində mövqeyinin möhkəmləndirilməsi idi. Tarazlaşdırılmış xarici siyasət, beynəlxalq təşkilatlarla əməkdaşlıq, nəqliyyat və enerji layihələrində iştirak Azərbaycanın dünya birliyinə inteqrasiyasının əsas istiqamətləri kimi təqdim olunur. Ulu Öndər Heydər Əliyevin xarici siyasətində Azərbaycanın ərazi bütövlüyü məsələsi də mühüm yer tuturdu. Ermənistan tərəfindən Azərbaycan torpaqlarının işğalı faktının beynəlxalq təşkilatların siyasi gündəliyinə gətirilməsi və məsələnin beynəlxalq hüquq normaları çərçivəsində həllinə yönəlmiş diplomatik fəaliyyət həmin siyasətin prioritetlərindən biri olmuşdur. Burada diqqət çəkən mühüm məqam siyasi kursun strateji xarakter daşımasıdır. Ulu Öndər Heydər Əliyevin siyasi idarəetmə yanaşmasında qərarın yalnız bu günə deyil, gələcək nəticələrinə də hesablanması xüsusi əhəmiyyət daşıyırdı. Onun siyasət və uzaqgörənliyi qarşılıqlı vəhdətdə görməsi, reallığın düzgün qiymətləndirilməsi və qərarların mümkün nəticələrinin əvvəlcədən nəzərə alınmasını uğurlu siyasətin əsas şərtləri kimi qəbul edilirdi. Bu baxımdan Ulu Öndərin siyasi irsi ayrı-ayrı qərarların məcmusu kimi deyil, dövlət quruculuğunun müxtəlif sahələrini bir-birinə bağlayan sistemli yanaşma kimi təqdim olunur. Dövlətçilik, hüquq, iqtisadiyyat, milli ideologiya və xarici siyasət bir-birindən təcrid olunmuş sahələr deyil, müstəqil dövlətin möhkəmlənməsinə xidmət edən qarşılıqlı bağlı istiqamətlər kimi nəzərdən keçirilir. Ulu Öndərin “Dövlətçilik bu gün və gələcəkdə bizim hər bir vətəndaşımızın, cəmiyyətin, dövlətin əsas vəzifəsidir” fikri də bu yanaşmanın ictimai mahiyyətini açır.
Bu gün Ulu Öndər Heydər Əliyev irsinə nəzər salarkən diqqət çəkən əsas məsələlərdən biri də məhz budur: 1993-cü ildən etibarən müəyyənləşdirilən siyasi kurs Azərbaycanın müstəqilliyinin qorunması ilə yanaşı, onun hüquqi, iqtisadi və institusional əsaslarının möhkəmləndirilməsini də hədəfləmişdir. Ulu Öndərin 2001-ci ildə söylədiyi “İndi dünyada müstəqil Azərbaycan dövləti var. Onun milli dövlət bayrağı var, milli himni var, milli gerbi var. Azərbaycan dünya birliyində özünə layiq yer tutubdur” fikri dövlət quruculuğunun həmin mərhələdə hansı məzmun kəsb etdiyini ifadə edən mühüm siyasi gedişlərdən biridir. Beləliklə, Ulu Öndər Heydər Əliyevin dövlətçilik irsi Azərbaycan müstəqilliyinin qorunması, dövlət institutlarının möhkəmləndirilməsi, hüquqi bazanın yaradılması, milli ideologiyanın formalaşdırılması, iqtisadi inkişaf modelinin müəyyənləşdirilməsi və beynəlxalq əlaqələrin genişləndirilməsi istiqamətlərinin vəhdəti ilə xarakterizə olunur. Bu irsin əsas fəlsəfəsini isə bir fikir tamamlayır: müstəqillik yalnız əldə edilən siyasi status deyil, hər gün qorunan, möhkəmləndirilən və gələcəyə daşınan milli dövlətçilik dəyəridir. Ulu Öndərin “Azərbaycanın dövlət müstəqilliyi dönməzdir, yenilməzdir, sarsılmazdır” fikri də bu siyasi düşüncənin ən yığcam ifadələrindən biri kimi tarixdə qalmışdır-deyə Səttar Möhbalıyev fikirlərini tamamlayıb.
Məlumatlanmaq üçün Facebook səhifəmizi
Digər xəbərlər
Tarix: 29-09-2026 | Saat: 10:42
Bölmə:Manşet / Siyasət | çapa göndər
Azərbaycanın müstəqillik tarixində Ulu Öndər Heydər Əliyev irsinin mühüm istiqamətlərindən biri dövlətçiliklə inkişafı vahid siyasi məntiqdə birləşdirən yanaşmadır. Bu yanaşmada dövlət yalnız idarəetmə institutu deyil, milli iradənin, hüquqi sistemin, iqtisadi gücün və milli-mənəvi dəyərlərin qorunduğu əsas siyasi mexanizm kimi nəzərdən keçirilirdi. Ulu Öndərin “Biz Azərbaycanda demokratik, hüquqi, dünyəvi dövlət qururuq” fikri də bu baxışın mahiyyətini ifadə edir. Onun fikrincə, demokratiya, hüquq və dünyəvilik insan hüquqlarından irəli gələn prinsiplərdir və müstəqil Azərbaycanın strateji yolu məhz bu istiqamətdə müəyyənləşdirilmişdir.
Bu sözləri aia.az-a verdiyi açıqlamasında Milli Məclisin deputatı Səttar Möhbalıyev deyib.
Fikirlərini davam etdirən millət vəkili bildirib ki, bu dövlətçilik fəlsəfəsinin mühüm dayaqlarından biri azərbaycançılıq ideologiyası idi. Ulu Öndərin düşüncəsində azərbaycançılıq milli ruhun yüksəldilməsi, milli özünüdərkin inkişafı və dünyanın müxtəlif ölkələrində yaşayan azərbaycanlıların vahid ideya ətrafında birləşdirilməsi baxımından mühüm məfkurə kimi təqdim olunur. Dünya şöhrətli siyasətçinin dövlətçilik fəlsəfəsində ən mühüm cəhətlərdən biri strateji baxışın bu günlə məhdudlaşmaması idi. Dövlətin siyasi dayaqlarını yaratmaqla yanaşı, onun gələcək inkişafını təmin edəcək hüquqi, iqtisadi və ideoloji sütunların formalaşdırılması qarşıya məqsəd qoyulurdu. Buna görə də həmin irsi yalnız keçmişin siyasi təcrübəsi kimi deyil, müstəqil dövlət quruculuğunun ayrı-ayrı sahələrini vahid məntiqdə birləşdirən geniş dövlətçilik məktəbi kimi dəyərləndirmək mümkündür. Ulu Öndər Heydər Əliyevin “Azərbaycan dövlətinin milli ideologiyasının özəyini, əsasını təşkil edən azərbaycançılıqdır” fikri bu konsepsiyanın mahiyyətini aydın göstərir. Burada dövlətçilik, milli-mənəvi dəyərlər və ümumbəşəri dəyərlər vahid ideoloji çərçivədə birləşdirilir. Dövlətçilik fəlsəfəsinin digər mühüm sütunu hüquqi dövlət quruculuğu idi. Konstitusiyanın qəbulu, siyasi sistemin formalaşdırılması, vətəndaş cəmiyyəti institutlarının inkişafı, məhkəmə islahatları, Konstitusiya Məhkəməsi və Ombudsman təsisatlarının yaradılması, ölüm hökmünün ləğvi və KİV üzərində senzuranın aradan qaldırılması həmin dövrün siyasi-hüquqi dəyişiklikləri sırasında qeyd edilir. Bu proseslər dövlət idarəçiliyinin yalnız siyasi qərarlardan ibarət olmadığını göstərirdi. Dövlətçilik eyni zamanda qanunun aliliyinin təmin olunması, vətəndaş hüquqlarının qorunması və dövlət-vətəndaş münasibətlərinin hüquqi əsaslarının müəyyənləşdirilməsi demək idi. İqtisadi siyasət də bu sistemin ayrılmaz hissəsi idi. Ulu Öndər Heydər Əliyevin yanaşmasında siyasi sabitliklə iqtisadi inkişaf arasında birbaşa əlaqə nəzərdə tutulurdu. İnvestisiyaların cəlb edilməsi, sahibkarlığın inkişafı, sərbəst rəqabət və bazar iqtisadiyyatına keçid ölkənin yeni iqtisadi modelinin əsas istiqamətləri kimi müəyyənləşdirilmişdi. Bu modelin beynəlxalq müstəvidə ən tanınan istiqamətlərindən biri neft strategiyası oldu. “Əsrin müqaviləsi”nin imzalanması Azərbaycanın enerji resurslarının beynəlxalq iqtisadi əməkdaşlığın mühüm komponentinə çevrilməsinə imkan yaratdı. Sonrakı neft və qaz layihələri isə Azərbaycanın enerji və nəqliyyat imkanlarının genişlənməsinə zəmin yaratdı. Bakı-Tbilisi-Ceyhan və Bakı-Tbilisi-Ərzurum layihələri də bu siyasətin nəticələri sırasında göstərilir.
Millət vəkili onu da bildirib ki, bu strategiyanın mahiyyəti yalnız enerji resurslarının ixracından ibarət deyildi. Xarici siyasətin məqsədlərindən biri Azərbaycanın müstəqil dövlət kimi beynəlxalq münasibətlər sistemində mövqeyinin möhkəmləndirilməsi idi. Tarazlaşdırılmış xarici siyasət, beynəlxalq təşkilatlarla əməkdaşlıq, nəqliyyat və enerji layihələrində iştirak Azərbaycanın dünya birliyinə inteqrasiyasının əsas istiqamətləri kimi təqdim olunur. Ulu Öndər Heydər Əliyevin xarici siyasətində Azərbaycanın ərazi bütövlüyü məsələsi də mühüm yer tuturdu. Ermənistan tərəfindən Azərbaycan torpaqlarının işğalı faktının beynəlxalq təşkilatların siyasi gündəliyinə gətirilməsi və məsələnin beynəlxalq hüquq normaları çərçivəsində həllinə yönəlmiş diplomatik fəaliyyət həmin siyasətin prioritetlərindən biri olmuşdur. Burada diqqət çəkən mühüm məqam siyasi kursun strateji xarakter daşımasıdır. Ulu Öndər Heydər Əliyevin siyasi idarəetmə yanaşmasında qərarın yalnız bu günə deyil, gələcək nəticələrinə də hesablanması xüsusi əhəmiyyət daşıyırdı. Onun siyasət və uzaqgörənliyi qarşılıqlı vəhdətdə görməsi, reallığın düzgün qiymətləndirilməsi və qərarların mümkün nəticələrinin əvvəlcədən nəzərə alınmasını uğurlu siyasətin əsas şərtləri kimi qəbul edilirdi. Bu baxımdan Ulu Öndərin siyasi irsi ayrı-ayrı qərarların məcmusu kimi deyil, dövlət quruculuğunun müxtəlif sahələrini bir-birinə bağlayan sistemli yanaşma kimi təqdim olunur. Dövlətçilik, hüquq, iqtisadiyyat, milli ideologiya və xarici siyasət bir-birindən təcrid olunmuş sahələr deyil, müstəqil dövlətin möhkəmlənməsinə xidmət edən qarşılıqlı bağlı istiqamətlər kimi nəzərdən keçirilir. Ulu Öndərin “Dövlətçilik bu gün və gələcəkdə bizim hər bir vətəndaşımızın, cəmiyyətin, dövlətin əsas vəzifəsidir” fikri də bu yanaşmanın ictimai mahiyyətini açır.
Bu gün Ulu Öndər Heydər Əliyev irsinə nəzər salarkən diqqət çəkən əsas məsələlərdən biri də məhz budur: 1993-cü ildən etibarən müəyyənləşdirilən siyasi kurs Azərbaycanın müstəqilliyinin qorunması ilə yanaşı, onun hüquqi, iqtisadi və institusional əsaslarının möhkəmləndirilməsini də hədəfləmişdir. Ulu Öndərin 2001-ci ildə söylədiyi “İndi dünyada müstəqil Azərbaycan dövləti var. Onun milli dövlət bayrağı var, milli himni var, milli gerbi var. Azərbaycan dünya birliyində özünə layiq yer tutubdur” fikri dövlət quruculuğunun həmin mərhələdə hansı məzmun kəsb etdiyini ifadə edən mühüm siyasi gedişlərdən biridir. Beləliklə, Ulu Öndər Heydər Əliyevin dövlətçilik irsi Azərbaycan müstəqilliyinin qorunması, dövlət institutlarının möhkəmləndirilməsi, hüquqi bazanın yaradılması, milli ideologiyanın formalaşdırılması, iqtisadi inkişaf modelinin müəyyənləşdirilməsi və beynəlxalq əlaqələrin genişləndirilməsi istiqamətlərinin vəhdəti ilə xarakterizə olunur. Bu irsin əsas fəlsəfəsini isə bir fikir tamamlayır: müstəqillik yalnız əldə edilən siyasi status deyil, hər gün qorunan, möhkəmləndirilən və gələcəyə daşınan milli dövlətçilik dəyəridir. Ulu Öndərin “Azərbaycanın dövlət müstəqilliyi dönməzdir, yenilməzdir, sarsılmazdır” fikri də bu siyasi düşüncənin ən yığcam ifadələrindən biri kimi tarixdə qalmışdır-deyə Səttar Möhbalıyev fikirlərini tamamlayıb.
Məlumatlanmaq üçün Facebook səhifəmizi
Xəbəri paylaş
Digər xəbərlər
29-09-2026
