Azərbaycanın rəqəmsal inkişaf strategiyası: texnoloji suverenlik və innovasiya əsaslı gələcəyə doğru
Tarix: 06-07-2026 | Saat: 13:06
Bölmə:Manşet / Siyasət | çapa göndər
Müasir dövrdə rəqəmsal transformasiya dövlətlərin iqtisadi inkişafının, milli təhlükəsizliyinin və qlobal rəqabət qabiliyyətinin əsas müəyyənedici amillərindən birinə çevrilmişdir. Süni intellekt, böyük verilənlər, bulud texnologiyaları və rəqəmsal xidmətlər artıq yalnız texnoloji yenilik deyil, dövlət idarəçiliyinin səmərəliliyini, iqtisadi dayanıqlılığı və cəmiyyətin rifahını təmin edən strateji resurslardır. Azərbaycan da bu qlobal çağırışları nəzərə alaraq rəqəmsal inkişafı dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindən biri kimi müəyyənləşdirib və bu sahədə sistemli islahatların həyata keçirilməsinə başlayıb.
Bu fikirləri aia.az-a açıqlamasında Milli Məclisin üzvü Tamam Cəfərova deyib.
Deputat bildirib ki, cari ilin fevral ayında Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sədrliyi ilə keçirilən müşavirədə ölkənin rəqəmsal gələcəyini müəyyən edən mühüm qərarlar qəbul edilmişdir. Müşavirədə rəqəmsallaşma, elektron hökumət, süni intellekt və innovasiya sahələrində yeni inkişaf mərhələsinin əsas prioritetləri müəyyənləşdirilmiş, milli texnoloji potensialın gücləndirilməsi və rəqəmsal suverenliyin möhkəmləndirilməsi istiqamətində strateji yanaşmalar irəli sürülmüşdür.
Bu məqsədlə Azərbaycan Respublikasının Rəqəmsal İnkişaf Şurası yaradılmışdır. Şuranın təsis olunması rəqəmsallaşma sahəsində dövlət siyasətinin vahid və əlaqələndirilmiş şəkildə həyata keçirilməsini, müxtəlif dövlət qurumları arasında koordinasiyanın gücləndirilməsini və innovasiya əsaslı iqtisadi modelə keçidin sürətləndirilməsini təmin edən mühüm institusional addımdır. Eyni zamanda, bu mexanizm dövlət idarəçiliyində rəqəmsal transformasiyanın daha səmərəli təşkilinə və texnoloji inkişaf üzrə qərarların vahid strateji yanaşma əsasında qəbul edilməsinə xidmət edir.
Rəqəmsal inkişaf istiqamətində həyata keçirilən islahatların əsas yol xəritəsini isə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2026-cı il 27 fevral tarixli Sərəncamı ilə təsdiq edilmiş “Azərbaycan Respublikasında rəqəmsal inkişafın sürətləndirilməsinə dair 2026–2028-ci illər üçün Fəaliyyət Planı” müəyyən edir. Sənəddə qarşıdakı üç il ərzində ölkənin texnoloji inkişafını təmin edəcək kompleks tədbirlər, strateji məqsədlər və institusional islahatlar öz əksini tapmışdır. Fəaliyyət Planı rəqəmsal iqtisadiyyatın genişləndirilməsi, dövlət xidmətlərinin tam rəqəmsallaşdırılması, süni intellekt texnologiyalarının tətbiqi, innovasiya ekosisteminin inkişafı və rəqəmsal insan kapitalının gücləndirilməsi kimi istiqamətləri əhatə edir.
Son illər dünyada baş verən geosiyasi və texnoloji proseslər göstərir ki, milli təhlükəsizlik anlayışı artıq yalnız hərbi və iqtisadi komponentlərlə məhdudlaşmır. Bir çox dövlətlər milli süni intellekt potensialının xarici texnoloji asılılıqdan qorunmasına xüsusi diqqət yetirirlər. Süni intellekt sistemlərinin hansı məlumat bazaları üzərində qurulduğu, hansı alqoritmlərlə işlədiyi, məlumatların harada saxlanıldığı və qərarların hansı prinsiplərlə qəbul edildiyi artıq təkcə texniki məsələ deyil. Bu amillər dövlət suverenliyinin yeni ölçüsünü formalaşdırır.
Məhz buna görə də “rəqəmsal suverenlik” anlayışı getdikcə daha geniş məzmun kəsb edərək “texnoloji suverenlik” anlayışı ilə tamamlanır. Əgər rəqəmsal suverenlik dövlət məlumatlarının təhlükəsizliyini və milli informasiya resurslarının qorunmasını ifadə edirdisə, texnoloji suverenlik dövlətin strateji texnologiyalar üzərində müstəqil qərar qəbul etmək, kritik texnoloji həlləri özü formalaşdırmaq və inkişaf istiqamətlərini xarici asılılıq olmadan müəyyən etmək imkanını nəzərdə tutur. Başqa sözlə, dövlət öz inkişafını müəyyən edən əsas texnologiyalar sahəsində yalnız xarici platformalara və proqram təminatına arxalanmamalı, milli texnoloji imkanlarını sistemli şəkildə inkişaf etdirməlidir.
Azərbaycanın rəqəmsal inkişaf strategiyasında digər mühüm istiqamət innovasiya ekosisteminin maliyyə dayanıqlığının gücləndirilməsi, informasiya-kommunikasiya texnologiyaları ixracının artırılması və ölkənin regional texnologiya mərkəzinə çevrilməsidir. Bu məqsədlə vençur maliyyələşdirilməsi, kraudfandinq və “mələk investorlar” institutunun hüquqi bazasının yaradılması, yerli və beynəlxalq vençur kapitalı fondlarının iştirakı ilə “Fondlar Fondu”nun formalaşdırılması nəzərdə tutulur. Bununla yanaşı, yerli innovativ məhsulların dövlət satınalmalarında dəstəklənməsi, açıq məlumatların API-lər vasitəsilə biznes subyektləri və startaplar üçün əlçatan edilməsi, “Rəqəmsal Səyyah” və “Rəqəmsal İstedad” vizalarının tətbiqi, həmçinin frilanserlər üçün vergi güzəştlərinin təmin olunması innovasiya mühitinin inkişafına mühüm töhfə verəcək tədbirlər sırasındadır.
Bu strateji hədəflərin reallaşdırılması məqsədilə hazırlanmış qanunvericilik paketi Azərbaycanın yaxın illərdə texnoloji inkişafının hüquqi təməlini formalaşdıran ən genişmiqyaslı islahatlardan biri hesab olunur. Paket çərçivəsində 34 qanuna, 9 Prezident fərmanına və 3 Nazirlər Kabineti qərarına dəyişikliklərin edilməsi nəzərdə tutulur. Belə genişmiqyaslı hüquqi islahatlar rəqəmsal iqtisadiyyatın inkişafı, innovasiya fəaliyyətinin stimullaşdırılması və texnoloji sahibkarlığın dəstəklənməsi üçün müasir hüquqi mühit formalaşdıracaq.
Həyata keçirilən islahatların əsas məqsədi Azərbaycanı texnologiya şirkətləri, innovativ bizneslər və investorlar üçün regionun ən cəlbedici mərkəzlərindən birinə çevirməkdir. İnnovasiya yönümlü iqtisadi modelin qurulması, yüksək texnologiyaların tətbiqinin genişləndirilməsi və milli texnoloji potensialın inkişaf etdirilməsi ölkənin dayanıqlı iqtisadi artımına, rəqabət qabiliyyətinin yüksəldilməsinə və beynəlxalq texnologiya bazarında mövqeyinin möhkəmləndirilməsinə mühüm töhfə verəcək.
Beləliklə, rəqəmsal inkişaf sahəsində həyata keçirilən yeni institusional və hüquqi islahatlar Azərbaycanın yalnız rəqəmsal xidmətlərdən istifadə edən deyil, eyni zamanda texnologiya yaradan, innovasiya ixrac edən və strateji texnoloji qərarlarını müstəqil şəkildə qəbul edən dövlətə çevrilməsi istiqamətində mühüm mərhələnin əsasını təşkil edir. Texnoloji suverenlik, innovasiya ekosisteminin gücləndirilməsi və insan kapitalının inkişafı üzərində qurulan bu strateji yanaşma Azərbaycanın gələcək iqtisadi inkişaf modelinin əsas dayaqlarından biri olacaqdır. Millət vəkili Tamam Cəfərova belə deyib.
Məlumatlanmaq üçün Facebook səhifəmizi
Digər xəbərlər
Tarix: 06-07-2026 | Saat: 13:06
Bölmə:Manşet / Siyasət | çapa göndər
Müasir dövrdə rəqəmsal transformasiya dövlətlərin iqtisadi inkişafının, milli təhlükəsizliyinin və qlobal rəqabət qabiliyyətinin əsas müəyyənedici amillərindən birinə çevrilmişdir. Süni intellekt, böyük verilənlər, bulud texnologiyaları və rəqəmsal xidmətlər artıq yalnız texnoloji yenilik deyil, dövlət idarəçiliyinin səmərəliliyini, iqtisadi dayanıqlılığı və cəmiyyətin rifahını təmin edən strateji resurslardır. Azərbaycan da bu qlobal çağırışları nəzərə alaraq rəqəmsal inkişafı dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindən biri kimi müəyyənləşdirib və bu sahədə sistemli islahatların həyata keçirilməsinə başlayıb.
Bu fikirləri aia.az-a açıqlamasında Milli Məclisin üzvü Tamam Cəfərova deyib.
Deputat bildirib ki, cari ilin fevral ayında Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sədrliyi ilə keçirilən müşavirədə ölkənin rəqəmsal gələcəyini müəyyən edən mühüm qərarlar qəbul edilmişdir. Müşavirədə rəqəmsallaşma, elektron hökumət, süni intellekt və innovasiya sahələrində yeni inkişaf mərhələsinin əsas prioritetləri müəyyənləşdirilmiş, milli texnoloji potensialın gücləndirilməsi və rəqəmsal suverenliyin möhkəmləndirilməsi istiqamətində strateji yanaşmalar irəli sürülmüşdür.
Bu məqsədlə Azərbaycan Respublikasının Rəqəmsal İnkişaf Şurası yaradılmışdır. Şuranın təsis olunması rəqəmsallaşma sahəsində dövlət siyasətinin vahid və əlaqələndirilmiş şəkildə həyata keçirilməsini, müxtəlif dövlət qurumları arasında koordinasiyanın gücləndirilməsini və innovasiya əsaslı iqtisadi modelə keçidin sürətləndirilməsini təmin edən mühüm institusional addımdır. Eyni zamanda, bu mexanizm dövlət idarəçiliyində rəqəmsal transformasiyanın daha səmərəli təşkilinə və texnoloji inkişaf üzrə qərarların vahid strateji yanaşma əsasında qəbul edilməsinə xidmət edir.
Rəqəmsal inkişaf istiqamətində həyata keçirilən islahatların əsas yol xəritəsini isə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2026-cı il 27 fevral tarixli Sərəncamı ilə təsdiq edilmiş “Azərbaycan Respublikasında rəqəmsal inkişafın sürətləndirilməsinə dair 2026–2028-ci illər üçün Fəaliyyət Planı” müəyyən edir. Sənəddə qarşıdakı üç il ərzində ölkənin texnoloji inkişafını təmin edəcək kompleks tədbirlər, strateji məqsədlər və institusional islahatlar öz əksini tapmışdır. Fəaliyyət Planı rəqəmsal iqtisadiyyatın genişləndirilməsi, dövlət xidmətlərinin tam rəqəmsallaşdırılması, süni intellekt texnologiyalarının tətbiqi, innovasiya ekosisteminin inkişafı və rəqəmsal insan kapitalının gücləndirilməsi kimi istiqamətləri əhatə edir.
Son illər dünyada baş verən geosiyasi və texnoloji proseslər göstərir ki, milli təhlükəsizlik anlayışı artıq yalnız hərbi və iqtisadi komponentlərlə məhdudlaşmır. Bir çox dövlətlər milli süni intellekt potensialının xarici texnoloji asılılıqdan qorunmasına xüsusi diqqət yetirirlər. Süni intellekt sistemlərinin hansı məlumat bazaları üzərində qurulduğu, hansı alqoritmlərlə işlədiyi, məlumatların harada saxlanıldığı və qərarların hansı prinsiplərlə qəbul edildiyi artıq təkcə texniki məsələ deyil. Bu amillər dövlət suverenliyinin yeni ölçüsünü formalaşdırır.
Məhz buna görə də “rəqəmsal suverenlik” anlayışı getdikcə daha geniş məzmun kəsb edərək “texnoloji suverenlik” anlayışı ilə tamamlanır. Əgər rəqəmsal suverenlik dövlət məlumatlarının təhlükəsizliyini və milli informasiya resurslarının qorunmasını ifadə edirdisə, texnoloji suverenlik dövlətin strateji texnologiyalar üzərində müstəqil qərar qəbul etmək, kritik texnoloji həlləri özü formalaşdırmaq və inkişaf istiqamətlərini xarici asılılıq olmadan müəyyən etmək imkanını nəzərdə tutur. Başqa sözlə, dövlət öz inkişafını müəyyən edən əsas texnologiyalar sahəsində yalnız xarici platformalara və proqram təminatına arxalanmamalı, milli texnoloji imkanlarını sistemli şəkildə inkişaf etdirməlidir.
Azərbaycanın rəqəmsal inkişaf strategiyasında digər mühüm istiqamət innovasiya ekosisteminin maliyyə dayanıqlığının gücləndirilməsi, informasiya-kommunikasiya texnologiyaları ixracının artırılması və ölkənin regional texnologiya mərkəzinə çevrilməsidir. Bu məqsədlə vençur maliyyələşdirilməsi, kraudfandinq və “mələk investorlar” institutunun hüquqi bazasının yaradılması, yerli və beynəlxalq vençur kapitalı fondlarının iştirakı ilə “Fondlar Fondu”nun formalaşdırılması nəzərdə tutulur. Bununla yanaşı, yerli innovativ məhsulların dövlət satınalmalarında dəstəklənməsi, açıq məlumatların API-lər vasitəsilə biznes subyektləri və startaplar üçün əlçatan edilməsi, “Rəqəmsal Səyyah” və “Rəqəmsal İstedad” vizalarının tətbiqi, həmçinin frilanserlər üçün vergi güzəştlərinin təmin olunması innovasiya mühitinin inkişafına mühüm töhfə verəcək tədbirlər sırasındadır.
Bu strateji hədəflərin reallaşdırılması məqsədilə hazırlanmış qanunvericilik paketi Azərbaycanın yaxın illərdə texnoloji inkişafının hüquqi təməlini formalaşdıran ən genişmiqyaslı islahatlardan biri hesab olunur. Paket çərçivəsində 34 qanuna, 9 Prezident fərmanına və 3 Nazirlər Kabineti qərarına dəyişikliklərin edilməsi nəzərdə tutulur. Belə genişmiqyaslı hüquqi islahatlar rəqəmsal iqtisadiyyatın inkişafı, innovasiya fəaliyyətinin stimullaşdırılması və texnoloji sahibkarlığın dəstəklənməsi üçün müasir hüquqi mühit formalaşdıracaq.
Həyata keçirilən islahatların əsas məqsədi Azərbaycanı texnologiya şirkətləri, innovativ bizneslər və investorlar üçün regionun ən cəlbedici mərkəzlərindən birinə çevirməkdir. İnnovasiya yönümlü iqtisadi modelin qurulması, yüksək texnologiyaların tətbiqinin genişləndirilməsi və milli texnoloji potensialın inkişaf etdirilməsi ölkənin dayanıqlı iqtisadi artımına, rəqabət qabiliyyətinin yüksəldilməsinə və beynəlxalq texnologiya bazarında mövqeyinin möhkəmləndirilməsinə mühüm töhfə verəcək.
Beləliklə, rəqəmsal inkişaf sahəsində həyata keçirilən yeni institusional və hüquqi islahatlar Azərbaycanın yalnız rəqəmsal xidmətlərdən istifadə edən deyil, eyni zamanda texnologiya yaradan, innovasiya ixrac edən və strateji texnoloji qərarlarını müstəqil şəkildə qəbul edən dövlətə çevrilməsi istiqamətində mühüm mərhələnin əsasını təşkil edir. Texnoloji suverenlik, innovasiya ekosisteminin gücləndirilməsi və insan kapitalının inkişafı üzərində qurulan bu strateji yanaşma Azərbaycanın gələcək iqtisadi inkişaf modelinin əsas dayaqlarından biri olacaqdır. Millət vəkili Tamam Cəfərova belə deyib.
Məlumatlanmaq üçün Facebook səhifəmizi
Xəbəri paylaş
Digər xəbərlər
06-07-2026
