Səttar Möhbalıyev: Diplomatların Qarabağ səfəri Ermənistanın revanşist düşüncəsini niyə narahat etdi
Tarix: 15-09-2026 | Saat: 13:22
Bölmə:Manşet / Siyasət | çapa göndər
Bəzən bir səfər tarixin dəyişdiyini, siyasi reallığın artıq başqa mərhələyə keçdiyini və dünənin iddialarının bu günün həqiqətləri qarşısında nə qədər dayanıqsız olduğunu bütün aydınlığı ilə göstərir. Azərbaycanda akkreditə olunmuş diplomatik korpusun nümayəndələrinin sentyabrın 11–12-də Qarabağ və Şərqi Zəngəzura səfəri də məhz belə hadisələrdən biridir. 58 ölkəni və 9 beynəlxalq təşkilatı təmsil edən 150 nümayəndənin iştirak etdiyi səfər Azərbaycanın bu ərazilərində gedən genişmiqyaslı bərpa-quruculuq işləri, sosial-iqtisadi layihələr, infrastruktur, habelə tarixi və mədəni irsin vəziyyəti ilə tanışlıq məqsədi daşıyıb. Bu, 2020-ci ildən sonra diplomatik korpusun Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş ərazilərinə 22-ci səfəri olub.
Bu sözləri aia.az-a verdiyi açıqlamasında Milli Məclisin deputatı Səttar Möhbalıyev deyib.
Fikirlərini davam etdirən millət vəkili bildirib ki, diqqətçəkən səfərin özü yox, səfərin Ermənistanda doğurduğu reaksiyadır. Çünki Qarabağa gələn diplomatların gördükləri mənzərə artıq siyasi ritorika ilə deyil, gözlə görünən reallıqla danışırdı. Diplomatlar Azərbaycanın suveren ərazisinə gəliblər. Onlar burada Azərbaycan dövlətinin həyata keçirdiyi bərpa və quruculuq prosesini, şəhərlərin yenidən qurulmasını, yolları, infrastrukturu, sosial obyektləri və tarixi-mədəni irslə bağlı görülən işləri öz gözləri ilə müşahidə ediblər. Deməli, bu səfərin əsas nəticəsi hər hansı siyasi bəyanat deyil, görülən həqiqətin beynəlxalq nümayəndələrin yaddaşına həkk olunmasıdır. Elə məsələ də budur. Çünki uzun illər ərzində Qarabağ haqqında dünyaya müxtəlif siyasi narrativlər təqdim edən qüvvələr üçün ən böyük təhlükə xarici diplomatın hansısa məqaləni oxuması deyil, Qarabağa gəlib gördüklərini öz ölkələrinə aparmasıdır. Şuşanı görmək başqa şeydir, Şuşa haqqında danışmaq başqa. Xankəndini görmək başqa şeydir, Xankəndi haqqında illərlə formalaşdırılmış siyasi təsəvvürləri təkrarlamaq başqa. Ağdərəni, Kəlbəcəri, Qarabağın digər ərazilərini görmək isə ümumiyyətlə başqa həqiqətdir. Məhz buna görə də səfərə qarşı Ermənistanda və erməni diaspor çevrələrində səslənən aqressiv reaksiyalar təsadüfi siyasi emosiyadan daha ciddi məna daşıyır. Azərbaycan tərəfinin “Sülh körpüsü” təşəbbüsü çərçivəsində yayılmış bəyanatda da diplomatik nümayəndələrə və onların təmsil etdikləri dövlətlərə qarşı yönəlmiş düşmən ritorikasının narahatlıq doğurduğu vurğulanıb və revanşist qüvvələrin sülh prosesinə təzyiq göstərməsinə yol verilməməsi çağırışı edilib. Ermənistan hansı hüquqla Azərbaycanın öz ərazisində təşkil etdiyi diplomatik səfərə etiraz edir? Qarabağ və Şərqi Zəngəzur Azərbaycan ərazisidir. Azərbaycan öz suveren ərazisində hansı dövlətlərin nümayəndələrini qəbul etməsinə, onların hansı şəhərlərə və rayonlara səfər etməsinə özü qərar verir. Bu, beynəlxalq münasibətlərin ən fundamental prinsiplərindən biridir. Daha maraqlısı budur ki, Ermənistan rəhbərliyi 2023-cü ilin oktyabrında Avropa İttifaqı ilə birgə bəyanatda Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin tanınmasını, Azərbaycanın ərazisinin 86 600 kvadratkilometr olduğunu açıq şəkildə təsdiqləyib. Onda sual yaranır: Əgər Azərbaycanın 86 600 kvadratkilometrlik ərazisinin bütövlüyü tanınırsa, həmin ərazinin bir hissəsinə xarici diplomatların səfəri niyə problemə çevrilir? Bu ziddiyyət təsadüfi deyil. Çünki siyasi bəyanatla qəbul edilən reallıqla, ictimai-siyasi mühitdə yaşadılan köhnə Qarabağ təsəvvürü arasında hələ də ciddi məsafə qalır. Bu səfər həm də çox mühüm bir həqiqəti ortaya qoydu: Qarabağ artıq yalnız Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərinin mövzusu deyil. Qarabağ bu gün Azərbaycanın bərpa etdiyi, qurduğu və gələcəyə hazırladığı bir ərazidir. Diplomatların səfəri də məhz bu reallığın beynəlxalq ictimaiyyətə birbaşa nümayişidir. Onlar Qarabağı siyasi xəritədə deyil, canlı həyatın içində gördülər. Bu isə Ermənistanın illərlə formalaşdırdığı birtərəfli informasiya mühitinin təsirini zəiflədən ən güclü vasitələrdən biridir. Çünki Qarabağın gələcəyi haqqında qərarı artıq dağıdılmış binaların görüntüləri deyil, tikilən məktəblər, salınan yollar, qurulan şəhərlər, qayıdan insanlar və yaradılan həyat müəyyən edir. Səfər zamanı Azərbaycanın tarixi-mədəni irsi ilə bağlı səslənən fikirlərin Ermənistanda bu qədər kəskin qarşılanmasının səbəblərindən biri də budur. Gəncəsər və Xudavəng kimi abidələrin Qafqaz Albaniyası irsi kontekstində təqdim edilməsi Ermənistan cəmiyyətində yenidən ciddi siyasi reaksiyaya səbəb olub. Ermənistan parlamentinin sədri Ruben Rubinyan da bu məsələ ilə bağlı Azərbaycanın mövqeyini tənqid edib və belə açıqlamaların sülhə xidmət etmədiyini bildirib. Eyni zamanda o, tərəflərin mübahisələri hərbi toqquşmaya çevirməməsinin müsbət hal olduğunu qeyd edib. Əslində isə tarixi irs məsələsi emosional ittihamların deyil, elmi araşdırmanın, arxivlərin, maddi-mədəni sübutların və beynəlxalq ekspertizanın mövzusu olmalıdır. Əgər bir tərəf özünün tarixi-mədəni irsi ilə bağlı iddialar irəli sürürsə, digər tərəfin də eyni ərazinin tarixini elmi əsaslarla təqdim etmək hüququ var. Tarixi yalnız bir xalqın istədiyi kimi yazmaq olmaz.
Millət vəkili onu da bildirib ki, Qafqaz Albaniyası Azərbaycan tarixinin mühüm səhifələrindən biridir. Bu irsin tədqiqi və qorunması Azərbaycan üçün yalnız siyasi məsələ deyil, həm də elmi və mədəni məsuliyyətdir. Məsələyə belə yanaşmaq lazımdır: Qarabağdakı hər bir tarixi abidə hansı etnik və dini kimliyə aid edilməsindən asılı olmayaraq qorunmalıdır. Deməli, mədəni irs üzərində siyasi monopoliya yaratmaq yox, tarixi faktları açıq elmi müzakirəyə çıxarmaq lazımdır. Bu gün Ermənistan tərəfinin Qarabağdakı mədəni irslə bağlı həssaslığından danışarkən başqa bir tarixi həqiqəti də xatırlamaq vacibdir. Azərbaycanlıların indiki Ermənistan ərazisində əsrlər boyu yaşaması, orada yaşayış məntəqələri salması, məscidlər, qəbiristanlıqlar, tarixi tikililər və digər mədəni izlər yaratması da tariximizin bir hissəsidir. Bu irsin vəziyyəti ilə bağlı Azərbaycan dəfələrlə beynəlxalq ictimaiyyətin diqqətini cəlb edib. Burada prinsip dəyişməməlidir: Bir xalqın mədəni irsinə hörmət tələb edən tərəf digər xalqın mədəni irsinə də hörmət etməlidir. Əks halda mədəni irs məsələsi tarixə deyil, siyasi alətə çevrilir. Əgər Qarabağdakı hər hansı abidənin qorunması tələb olunursa, Qərbi Azərbaycandakı Azərbaycan irsinin qorunması məsələsi də eyni prinsip əsasında müzakirə edilməlidir. Məhz qarşılıqlılıq sülhün əsas şərtlərindən biridir. Ermənistan parlamentinin sədri Ruben Rubinyanın diplomatik səfər və səfər zamanı səsləndirilən tarixi fikirlərlə bağlı açıqlamaları da diqqətdən kənarda qala bilməz. Onun “sülhə xidmət etmir” məzmunlu yanaşması əslində bir paradoksu üzə çıxarır. Əgər tərəflər sülh mərhələsindədirsə, onda bir dövlətin öz suveren ərazisində diplomatik nümayəndələri qəbul etməsi niyə sülhə təhlükə kimi təqdim edilməlidir? Sülh yalnız sərhəddə silahların susması deyil. Sülh həm də qarşı tərəfin suverenliyinə hörmət etməkdir. Sülh yalnız müqavilənin imzalanması deyil. Sülh həm də digər dövlətin daxili işlərinə qarışmamaqdır. Sülh yalnız diplomatik masada xoş sözlər söyləmək deyil. Sülh həm də köhnə ərazi iddialarını siyasi və ictimai şüurdan çıxarmaqdır. Bu gün Ermənistanın qarşısında duran ən mühüm məsələlərdən biri məhz budur: yeni reallığı qəbul etmək. Çünki revanşizm yalnız silahlanmaq və müharibə çağırışı etmək deyil. Revanşizm bəzən sözlə başlayır. Bəzən xəritə ilə. Bəzən tarixi birtərəfli yozmaqla. Bəzən diplomata təzyiq göstərməklə. Bəzən isə artıq mövcud olmayan siyasi reallığı cəmiyyətin yaddaşında yaşatmaqla. Diplomatik korpusun Qarabağa səfərinə qarşı yaranan kampaniya da bu baxımdan ciddi siqnaldır. Azərbaycan tərəfinin təqdim etdiyi məlumatlara görə, səfər ətrafında Ermənistan və diaspora mühitində diplomatik nümayəndələrə qarşı təzyiq və düşmən ritorikası müşahidə olunub. Əgər həqiqətən sülh istəyirsənsə, diplomatın Qarabağa getməsindən qorxmamalısan. Əksinə, onun Qarabağa getməsini sülhün bir hissəsi kimi görməlisən. Çünki diplomat görür. Diplomat dinləyir. Diplomat müqayisə edir. Və diplomat gördüklərini təmsil etdiyi dövlətə çatdırır. Qarabağ artıq təbliğatın deyil, reallığın ünvanıdır Bu gün Qarabağda yeni tarix yazılır. Bu tarix dağıntıların deyil, quruculuğun tarixidir. Boş küçələrin deyil, qayıdan həyatın tarixidir. Sükutun deyil, uşaqların səsinin tarixidir. Müharibə xəritələrinin deyil, yeni şəhərlərin tarixidir. Məhz buna görə diplomatik korpusun Qarabağ səfərinin siyasi əhəmiyyəti yalnız iki günlə məhdudlaşmır. Bu səfərin əsl nəticəsi ondan sonra başlayır. Çünki 58 ölkənin və 9 beynəlxalq təşkilatın nümayəndələri Qarabağdan öz ölkələrinə qayıdarkən artıq bu torpaq haqqında yalnız eşitdiklərini deyil, öz gözləri ilə gördüklərini aparırlar. Bu isə Azərbaycanın informasiya və diplomatiya müstəvisində mühüm üstünlüyüdür. Tarixə qayıtmağın yolu tarixə hörmətdən keçir və Ermənistan cəmiyyəti qarşısında seçim dayanır. Ya keçmişin revanşist təsəvvürlərini qoruyub saxlamaq, ya da Cənubi Qafqazın yeni reallığını qəbul etmək. Ya hər hadisəyə köhnə Qarabağ prizmasından baxmaq, ya da yeni sülh səhifəsi açmaq. Ya diplomatik səfərləri təhdid kimi görmək, ya da onları sülh və etimad imkanına çevirmək.
Azərbaycanın mövqeyi aydındır: öz ərazisində öz qərarlarını vermək, tarixi və mədəni irsini qorumaq, Qarabağ və Şərqi Zəngəzuru bərpa etmək və regionda davamlı sülhün bərqərar olmasına nail olmaq. Bütün bunların qarşısında revanşist ritorikanın dayanması artıq tarixi geri qaytarmayacaq. Bu həqiqət yalnız siyasi bəyanat deyil, 2020-ci ildən sonra bölgədə yaranmış yeni reallığın əsasını təşkil edir. Ermənistanın 2023-cü ildə Azərbaycanın 86 600 kvadratkilometr ərazisini və onun ərazi bütövlüyünü tanıyan mövqeyini də nəzərə alsaq, bu reallıq daha aydın görünür. İndi əsas məsələ keçmişin mübahisəsini uzatmaq deyil, gələcəyin sülhünü qurmaqdır-deyə Səttar Möhbalıyev fikirlərini yekunlaşdırıb.
Məlumatlanmaq üçün Facebook səhifəmizi
Digər xəbərlər
Tarix: 15-09-2026 | Saat: 13:22
Bölmə:Manşet / Siyasət | çapa göndər
Bəzən bir səfər tarixin dəyişdiyini, siyasi reallığın artıq başqa mərhələyə keçdiyini və dünənin iddialarının bu günün həqiqətləri qarşısında nə qədər dayanıqsız olduğunu bütün aydınlığı ilə göstərir. Azərbaycanda akkreditə olunmuş diplomatik korpusun nümayəndələrinin sentyabrın 11–12-də Qarabağ və Şərqi Zəngəzura səfəri də məhz belə hadisələrdən biridir. 58 ölkəni və 9 beynəlxalq təşkilatı təmsil edən 150 nümayəndənin iştirak etdiyi səfər Azərbaycanın bu ərazilərində gedən genişmiqyaslı bərpa-quruculuq işləri, sosial-iqtisadi layihələr, infrastruktur, habelə tarixi və mədəni irsin vəziyyəti ilə tanışlıq məqsədi daşıyıb. Bu, 2020-ci ildən sonra diplomatik korpusun Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş ərazilərinə 22-ci səfəri olub.
Bu sözləri aia.az-a verdiyi açıqlamasında Milli Məclisin deputatı Səttar Möhbalıyev deyib.
Fikirlərini davam etdirən millət vəkili bildirib ki, diqqətçəkən səfərin özü yox, səfərin Ermənistanda doğurduğu reaksiyadır. Çünki Qarabağa gələn diplomatların gördükləri mənzərə artıq siyasi ritorika ilə deyil, gözlə görünən reallıqla danışırdı. Diplomatlar Azərbaycanın suveren ərazisinə gəliblər. Onlar burada Azərbaycan dövlətinin həyata keçirdiyi bərpa və quruculuq prosesini, şəhərlərin yenidən qurulmasını, yolları, infrastrukturu, sosial obyektləri və tarixi-mədəni irslə bağlı görülən işləri öz gözləri ilə müşahidə ediblər. Deməli, bu səfərin əsas nəticəsi hər hansı siyasi bəyanat deyil, görülən həqiqətin beynəlxalq nümayəndələrin yaddaşına həkk olunmasıdır. Elə məsələ də budur. Çünki uzun illər ərzində Qarabağ haqqında dünyaya müxtəlif siyasi narrativlər təqdim edən qüvvələr üçün ən böyük təhlükə xarici diplomatın hansısa məqaləni oxuması deyil, Qarabağa gəlib gördüklərini öz ölkələrinə aparmasıdır. Şuşanı görmək başqa şeydir, Şuşa haqqında danışmaq başqa. Xankəndini görmək başqa şeydir, Xankəndi haqqında illərlə formalaşdırılmış siyasi təsəvvürləri təkrarlamaq başqa. Ağdərəni, Kəlbəcəri, Qarabağın digər ərazilərini görmək isə ümumiyyətlə başqa həqiqətdir. Məhz buna görə də səfərə qarşı Ermənistanda və erməni diaspor çevrələrində səslənən aqressiv reaksiyalar təsadüfi siyasi emosiyadan daha ciddi məna daşıyır. Azərbaycan tərəfinin “Sülh körpüsü” təşəbbüsü çərçivəsində yayılmış bəyanatda da diplomatik nümayəndələrə və onların təmsil etdikləri dövlətlərə qarşı yönəlmiş düşmən ritorikasının narahatlıq doğurduğu vurğulanıb və revanşist qüvvələrin sülh prosesinə təzyiq göstərməsinə yol verilməməsi çağırışı edilib. Ermənistan hansı hüquqla Azərbaycanın öz ərazisində təşkil etdiyi diplomatik səfərə etiraz edir? Qarabağ və Şərqi Zəngəzur Azərbaycan ərazisidir. Azərbaycan öz suveren ərazisində hansı dövlətlərin nümayəndələrini qəbul etməsinə, onların hansı şəhərlərə və rayonlara səfər etməsinə özü qərar verir. Bu, beynəlxalq münasibətlərin ən fundamental prinsiplərindən biridir. Daha maraqlısı budur ki, Ermənistan rəhbərliyi 2023-cü ilin oktyabrında Avropa İttifaqı ilə birgə bəyanatda Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin tanınmasını, Azərbaycanın ərazisinin 86 600 kvadratkilometr olduğunu açıq şəkildə təsdiqləyib. Onda sual yaranır: Əgər Azərbaycanın 86 600 kvadratkilometrlik ərazisinin bütövlüyü tanınırsa, həmin ərazinin bir hissəsinə xarici diplomatların səfəri niyə problemə çevrilir? Bu ziddiyyət təsadüfi deyil. Çünki siyasi bəyanatla qəbul edilən reallıqla, ictimai-siyasi mühitdə yaşadılan köhnə Qarabağ təsəvvürü arasında hələ də ciddi məsafə qalır. Bu səfər həm də çox mühüm bir həqiqəti ortaya qoydu: Qarabağ artıq yalnız Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərinin mövzusu deyil. Qarabağ bu gün Azərbaycanın bərpa etdiyi, qurduğu və gələcəyə hazırladığı bir ərazidir. Diplomatların səfəri də məhz bu reallığın beynəlxalq ictimaiyyətə birbaşa nümayişidir. Onlar Qarabağı siyasi xəritədə deyil, canlı həyatın içində gördülər. Bu isə Ermənistanın illərlə formalaşdırdığı birtərəfli informasiya mühitinin təsirini zəiflədən ən güclü vasitələrdən biridir. Çünki Qarabağın gələcəyi haqqında qərarı artıq dağıdılmış binaların görüntüləri deyil, tikilən məktəblər, salınan yollar, qurulan şəhərlər, qayıdan insanlar və yaradılan həyat müəyyən edir. Səfər zamanı Azərbaycanın tarixi-mədəni irsi ilə bağlı səslənən fikirlərin Ermənistanda bu qədər kəskin qarşılanmasının səbəblərindən biri də budur. Gəncəsər və Xudavəng kimi abidələrin Qafqaz Albaniyası irsi kontekstində təqdim edilməsi Ermənistan cəmiyyətində yenidən ciddi siyasi reaksiyaya səbəb olub. Ermənistan parlamentinin sədri Ruben Rubinyan da bu məsələ ilə bağlı Azərbaycanın mövqeyini tənqid edib və belə açıqlamaların sülhə xidmət etmədiyini bildirib. Eyni zamanda o, tərəflərin mübahisələri hərbi toqquşmaya çevirməməsinin müsbət hal olduğunu qeyd edib. Əslində isə tarixi irs məsələsi emosional ittihamların deyil, elmi araşdırmanın, arxivlərin, maddi-mədəni sübutların və beynəlxalq ekspertizanın mövzusu olmalıdır. Əgər bir tərəf özünün tarixi-mədəni irsi ilə bağlı iddialar irəli sürürsə, digər tərəfin də eyni ərazinin tarixini elmi əsaslarla təqdim etmək hüququ var. Tarixi yalnız bir xalqın istədiyi kimi yazmaq olmaz.
Millət vəkili onu da bildirib ki, Qafqaz Albaniyası Azərbaycan tarixinin mühüm səhifələrindən biridir. Bu irsin tədqiqi və qorunması Azərbaycan üçün yalnız siyasi məsələ deyil, həm də elmi və mədəni məsuliyyətdir. Məsələyə belə yanaşmaq lazımdır: Qarabağdakı hər bir tarixi abidə hansı etnik və dini kimliyə aid edilməsindən asılı olmayaraq qorunmalıdır. Deməli, mədəni irs üzərində siyasi monopoliya yaratmaq yox, tarixi faktları açıq elmi müzakirəyə çıxarmaq lazımdır. Bu gün Ermənistan tərəfinin Qarabağdakı mədəni irslə bağlı həssaslığından danışarkən başqa bir tarixi həqiqəti də xatırlamaq vacibdir. Azərbaycanlıların indiki Ermənistan ərazisində əsrlər boyu yaşaması, orada yaşayış məntəqələri salması, məscidlər, qəbiristanlıqlar, tarixi tikililər və digər mədəni izlər yaratması da tariximizin bir hissəsidir. Bu irsin vəziyyəti ilə bağlı Azərbaycan dəfələrlə beynəlxalq ictimaiyyətin diqqətini cəlb edib. Burada prinsip dəyişməməlidir: Bir xalqın mədəni irsinə hörmət tələb edən tərəf digər xalqın mədəni irsinə də hörmət etməlidir. Əks halda mədəni irs məsələsi tarixə deyil, siyasi alətə çevrilir. Əgər Qarabağdakı hər hansı abidənin qorunması tələb olunursa, Qərbi Azərbaycandakı Azərbaycan irsinin qorunması məsələsi də eyni prinsip əsasında müzakirə edilməlidir. Məhz qarşılıqlılıq sülhün əsas şərtlərindən biridir. Ermənistan parlamentinin sədri Ruben Rubinyanın diplomatik səfər və səfər zamanı səsləndirilən tarixi fikirlərlə bağlı açıqlamaları da diqqətdən kənarda qala bilməz. Onun “sülhə xidmət etmir” məzmunlu yanaşması əslində bir paradoksu üzə çıxarır. Əgər tərəflər sülh mərhələsindədirsə, onda bir dövlətin öz suveren ərazisində diplomatik nümayəndələri qəbul etməsi niyə sülhə təhlükə kimi təqdim edilməlidir? Sülh yalnız sərhəddə silahların susması deyil. Sülh həm də qarşı tərəfin suverenliyinə hörmət etməkdir. Sülh yalnız müqavilənin imzalanması deyil. Sülh həm də digər dövlətin daxili işlərinə qarışmamaqdır. Sülh yalnız diplomatik masada xoş sözlər söyləmək deyil. Sülh həm də köhnə ərazi iddialarını siyasi və ictimai şüurdan çıxarmaqdır. Bu gün Ermənistanın qarşısında duran ən mühüm məsələlərdən biri məhz budur: yeni reallığı qəbul etmək. Çünki revanşizm yalnız silahlanmaq və müharibə çağırışı etmək deyil. Revanşizm bəzən sözlə başlayır. Bəzən xəritə ilə. Bəzən tarixi birtərəfli yozmaqla. Bəzən diplomata təzyiq göstərməklə. Bəzən isə artıq mövcud olmayan siyasi reallığı cəmiyyətin yaddaşında yaşatmaqla. Diplomatik korpusun Qarabağa səfərinə qarşı yaranan kampaniya da bu baxımdan ciddi siqnaldır. Azərbaycan tərəfinin təqdim etdiyi məlumatlara görə, səfər ətrafında Ermənistan və diaspora mühitində diplomatik nümayəndələrə qarşı təzyiq və düşmən ritorikası müşahidə olunub. Əgər həqiqətən sülh istəyirsənsə, diplomatın Qarabağa getməsindən qorxmamalısan. Əksinə, onun Qarabağa getməsini sülhün bir hissəsi kimi görməlisən. Çünki diplomat görür. Diplomat dinləyir. Diplomat müqayisə edir. Və diplomat gördüklərini təmsil etdiyi dövlətə çatdırır. Qarabağ artıq təbliğatın deyil, reallığın ünvanıdır Bu gün Qarabağda yeni tarix yazılır. Bu tarix dağıntıların deyil, quruculuğun tarixidir. Boş küçələrin deyil, qayıdan həyatın tarixidir. Sükutun deyil, uşaqların səsinin tarixidir. Müharibə xəritələrinin deyil, yeni şəhərlərin tarixidir. Məhz buna görə diplomatik korpusun Qarabağ səfərinin siyasi əhəmiyyəti yalnız iki günlə məhdudlaşmır. Bu səfərin əsl nəticəsi ondan sonra başlayır. Çünki 58 ölkənin və 9 beynəlxalq təşkilatın nümayəndələri Qarabağdan öz ölkələrinə qayıdarkən artıq bu torpaq haqqında yalnız eşitdiklərini deyil, öz gözləri ilə gördüklərini aparırlar. Bu isə Azərbaycanın informasiya və diplomatiya müstəvisində mühüm üstünlüyüdür. Tarixə qayıtmağın yolu tarixə hörmətdən keçir və Ermənistan cəmiyyəti qarşısında seçim dayanır. Ya keçmişin revanşist təsəvvürlərini qoruyub saxlamaq, ya da Cənubi Qafqazın yeni reallığını qəbul etmək. Ya hər hadisəyə köhnə Qarabağ prizmasından baxmaq, ya da yeni sülh səhifəsi açmaq. Ya diplomatik səfərləri təhdid kimi görmək, ya da onları sülh və etimad imkanına çevirmək.
Azərbaycanın mövqeyi aydındır: öz ərazisində öz qərarlarını vermək, tarixi və mədəni irsini qorumaq, Qarabağ və Şərqi Zəngəzuru bərpa etmək və regionda davamlı sülhün bərqərar olmasına nail olmaq. Bütün bunların qarşısında revanşist ritorikanın dayanması artıq tarixi geri qaytarmayacaq. Bu həqiqət yalnız siyasi bəyanat deyil, 2020-ci ildən sonra bölgədə yaranmış yeni reallığın əsasını təşkil edir. Ermənistanın 2023-cü ildə Azərbaycanın 86 600 kvadratkilometr ərazisini və onun ərazi bütövlüyünü tanıyan mövqeyini də nəzərə alsaq, bu reallıq daha aydın görünür. İndi əsas məsələ keçmişin mübahisəsini uzatmaq deyil, gələcəyin sülhünü qurmaqdır-deyə Səttar Möhbalıyev fikirlərini yekunlaşdırıb.
Məlumatlanmaq üçün Facebook səhifəmizi
Xəbəri paylaş
Digər xəbərlər
